مجله كانون وكلاي دادگستري مركز
دوره جديد - شماره ۶ - شماره پياپي ۱۷۵
(صفحه۶)
فهرست اصلي
فهرست:

  * درباره سمينار اموزش منطقه اسيايي سازمان جهاني مالكيت معنوي در پكن - دكتر بهروز اخلاقي
وكيل پايه يك دادگستري
-------------------------------------------------------------


  * درباره سمينار اموزش منطقه اسيايي سازمان جهاني مالكيت معنوي در پكن - دكتر بهروز اخلاقي
وكيل پايه يك دادگستري

درباره سمينار اموزش منطقه . . .


دكتر بهروز اخلاقي
وكيل پايه يك دادگستري

درباره سمينار اموزش منطقه اسيايي سازمان جهاني
مالكيت معنوي در پكن

بنابه ابتكار سازمان جهاني مالكيت معنوي
World Intellectual Property Organisation ( WIPO )
يك سمينار چهار روزه ، درباره موضوع فوق ، با همكاري دفتر مالكيت معنوي دولت جمهوري خلق چين State Intellectual property Office ( SIPO ) و با مساعدت دفتر اختراعات ژاپن Japan Patent Office ( JPO ) با شركت نمايندگان حدود ۲۲ كشور اسيايي از تاريخ ۲۳ لغايت ۲۷ جولاي ۲۰۰۱ ( اول لغايت پنجم مرداد ماه ۱۳۸۰ ) در پكن برگزار گرديد .
اينجانب بنابه معرفي سازمان كل ثبت اسناد و املاك كشور ( قوه قضائيه ) توفيق شركت در اين سمينار اموزشي را داشته در جلسات منعقده به طور منظم شركت نموده و طبق برنامه تنظيمي ، گزارشي از وضعيت كنوني حقوق مالكيت معنوي در ايران و روند اموزش و چشمانداز اينده ان را ارايه نمودم كه با استقبال هيات رييسه و شركتكنندگان در سمينار قرار گرفت .
در اين سمينار درباره موضوعات مطروحه روز مالكيت معنوي و وضعيت اموزشي اين رشته در كشورهاي مختلف اسيايي به ويژه چين ، ژاپن ، كره جنوبي و سنگاپور ، سخنرانيهاي جالب توجهي به عمل امد كه نشانه تحول و پويايي و پيشرفت مسايل حقوق مالكيت معنوي در كشورهاي اسيايي و روند رو به رشد اموزش نظري و عملي اين رشته در سطوح مختلف كارشناسي ، كارشناسي ارشد و دكتري در دانشكدههاي حقوق و تاسيس مركز اموزش حرفهاي حقوق مالكيت معنوي جهت تربيت كادر كارشناس و متخصص براي ادارات ثبت علايم تجاري ، اختراعات و ساير حقوق مرتبط به مالكيت معنوي ، قضات ، وكلاي دادگستري ، مشاوران حقوقي و كارشناسان دادگستري . . . ميباشد .
* * *

اسامي كشورهاي شركت كننده و نمايندگان انها

بنگلادش :
اقاي دكتر رحمتاله ، سخنران ، اداره حقوقي دانشگاه داكا ـ داكا .

بوتان :
گومبو درجي ، معاون اجرايي ، وزارت صنعت و تجارت ، تيمفو .

برونهاي دارالسلام :
خانم نورين افيزا پيجي زاين ، مشاور حقوقي ، اتا دادستان كل ، بندر سري بگاوان .

كامبوج :
پن سوويشيت ، معاون اجرايي ، بخش مالكيت معنوي ، وزارت بازرگاني ، فوم پن .

چين :
مراجعه شود به ليست جداگانه .

فيجي :
خانم لايساني تويكناتابوا ، دستيار ثبت شركتها ، دفتر مديركل اداري ، وزارت دادگستري ، ساختمانهاي دولتي ، سووا .

هند :
هاري ام اگراوال ، استاد اسبق حقوق ، دانشكده حقوق ، دانشگاه اللّهاباد ، شهر اللّهاباد
امارجيت سينگ ، دانشكده حقوق موسسه مطالعات مالكيت معنوي ، دهلي نو .

اندونزي :
خانم رحيم نهار ، مدير علايم تجاري ، رييس كل حقوق مالكيت معنوي ، تانگرانگ .
اقاي اندي نورسامان ، مسوول تكنونلوژي اطلاعات ، رييس كل حقوق مالكيت معنوي ، تانجرانگ .

جمهوري اسلامي ايران :
اقاي بهروز اخلاقي ، استاد دانشگاه و وكيل دادگستري در زمينه حقوق اختراعات ، دانشكده حقوق دانشگاه تهران ، تهران .

جمهوري دمكراتيك خلق لائو :
ماكا شانتالا ، رييس بخش مالكيت معنوي ، اداره استاندارد وينتيان .

مغولستان :
خانم دلامسرب اژلم خرول ، نايب رييس دانشگاه دانشكده اتگوتنگر ، المباتور .

ميانمار :
خانم داو امي تين ، اداره مهندسي شيمي ، دانشكده تكنولوژيكي يانگون ، گيوگون .

نپال :
پوشان راج رگمي ، رييس اداره صنايع ، تريپورشور ، كاتماندو .

پاكستان :
خانم سارا سعيد ، مامور بخش WIO ، وزارت بازرگاني ، اسلاماباد .
خانم نسيم واسيل رزوي ، دستيار كنترل اختراعات و طرحها ، اداره اختراعات ، كراچي .

گينه نو :
اقاي دكتر لارنس كالينو ، سخنران مالكيت معنوي ، دانشگاه گينه نو ، ويگاني .

فيليپين :
خانم زنيدا بنگكو ، حقوق مالكيت معنوي ، اداره مالكيت معنوي ، اداره صنعت و تجارت ـ شهر ماكاتي .
اقاي ري ابراهام نگر ، حقوق مالكيت معنوي ، اداره مالكيت معنوي ، اداره صنعت و تجارت ـ شهر ماكاتي .

جمهوري كره :
جوريون لي ، معاون اجرايي ، بخش مديريت اداري ، اداره مالكيت معنوي كره ـ تايجون .

ساموا :
خانم مارگارت فروين ، قائممقام ثبت مالكيت معنوي ، وزارت دادگستري ، اپيا .

سنگاپور :
خانم چي مون لين وندي ، دستيار ثبت ، اداره مالكيت معنوي سنگاپور ـ سنگاپور .

سريلانكا :
دكتر هارشا كابرال ، سخنران ، قانون مالكيت معنوي ، دانشكده حقوق سريلانكا ـ كلمبو ۱۲ .
وارناكولاسوريا اراچيگ جايا سوندرا ، مشاور ارشد ، موسسه مديريت تحولات سريلانكا .

تايلند :
سمساك لينگاوپراتوم ، تحليلگر امور برنامهريزي و سياست ، بخش پيشرفت و ارتقا مالكيت معنوي ، نونتابوري .
خانم تاساناي لرك سانتي ونگ ، مشاور ارشد حقوقي ، بخش امور حقوقي و كاربردي ، نونتابوري .

ويتنام :
خانم فام كيم ان ، معاون كل ، دانشكده حقوق مدني ، دانشگاه حقوق هوچي مين ، شهر هوچي مين .
سي تات چي پن ، صاحب منصب ، دفتر ملي مالكيت صنعتي ويتنام ، هانوي .
* * *

سخنرانان چيني
دكتر مي چونگ ان Mi - Chung AHN  ، بخش بررسي و مطالعه مهندسي ژنتيك ، اداره مالكيت معنوي كره ـ تايجون .
سانگ وو جون Sang Woo JUN  ، رييس دانشكده ، موسسه مالكيت معنوي بينالملل ، اداره مالكيت معنوي كره ، شهر تايجون .
اكيهيسا كامگايا Akihisa KAMEGAYA  ، نايب رييس ، اداره سياست مالكيت معنوي ، اداره سياست اقتصادي و صنعت ، وزارت اقتصاد ، تجارت و اقتصاد ،
توكيو .
شيرو كيمورا ShiroKIMURA  ، كارشناس مديريت ، اداره بررسي اوليه اختراعات ، اداره اختراعات ژاپن ـ توكيو .
ماليانيوان MA Lianyuan  ، مديريت اجرايي ، اداره مالكيت معنوي ـ پكن .
خانم سيو كويان اليزابت NG Siew Kuan Elizabeth  ، استاديار دانشگاه ، دانشكده حقوق ، دانشگاه ملي سنگاپور ـ سنگاپور .
شان ژياگوانگ SAHN Xiaoguang  ، استاد ، دانشكده مالكيت معنوي دانشگاه شانگهاي .
كيشين تراياما Keishin TERAYAMA  ، نايب رييس كل ، اداره بررسي اوليه اختراعات ژاپن ـ توكيو .
ژنگ شنگلي ZAENG Shengli  ، رييس و استاد دانشگاه ، دانشكده مالكيت معنوي دانشگاه پكينگ ، پكن .

سازمان دهندگان
اداره مالكيت معنوي جمهوري خلق چين
ماليانيوان MA Lianyuan  ، مديريت اجرايي .
كيائن دكسي ، رييس كل Qian DEXI  ، اداره همكاريهاي بينالملل .
لو گوليانگ LU Guoliang  ، نايب رييس كل ، اداره همكاريهاي بينالملل .
هويوژانگ Hu Yuzhang  ، رييس اداره همكاريهاي بينالملل .

سازمان جهاني مالكيت معنوي WIPO
لي جياهائو LI Jiahao  ، نايب رييس ، همكاري با اداره تحولات اسيا و اقيانوسيه .
سانائو ساتو Sunao SATO  ، همكاري با اداره تحولات اسيا و اقيانوسيه .
* * *


چالشهاي جديد اموزش مالكيت معنوي در اقتصاد نوين
علم و فناوري ، تحول اجتماعي ، مالكيت معنوي
سير تحول حيات بشري از دورانهاي مختلفي گذر كرده است . جامعه كشاورزي و پس از ان جامعه صنعتي به عصر تفوق اطلاعات راه يافته است . نيروي كار دستي به موتور برِ و نيروي برِ تبديل شده و دستگاههاي خودكار مكانيكي جايگزين بخش عمدهاي از نيروي كار گرديده است . حمل و نقل گسترده كالا موضوع اقتصاد كالاي بازرگاني را به موضوعي اساسي تبديل كرده است . جريان گردش كالا باعث استفاده گسترده از علامتهاي تجارتي شده و به همان نحو موضوع حمايت از حقوق انحصاري ناشي از علامت تجارتي اهميت شايان يافته است . تكنولوژي چاپ نيز به موضوع حق مولف اهميت زيادي بخشيده است و مالكيت معنوي به موازات تشكيل جامعه صنعتي پا به عرصه وجود گذارده است .
اولين دستگاه حجيم رايانهاي در سال ۱۹۶۴ به كار گرفته شد . پس از ان تكنولوژي اطلاعاتي ، مدارهاي يكپارچه ، ماهوارههاي مخابراتي ، فيبرنوري ، لوح فشرده ، شبكههاي ارتباطي ديجيتالي و غيره يكي پس از ديگري به كار گرفته شد . اكنون دستگاه رايانه به هر نقطهاي از جامعه انساني نفوذ كرده است . توسعه اقتصادي در اين عصر به طور فزايندهاي متكي بر فعاليت انساني هوشمند شده است . شمار نيروي انساني هوشمند به سرعت رو به افزايش است . در اين عصر شتاب فزاينده تحولات چنان است كه عمر تكامل دستاوردهاي بشري از زمان ابداع و كشف يك پديده تا زمان حصول به افزارهاي كاربردي ان بسيار كوتاه شده است .
براي نمونه عمر تكاملي چند پديده تكنولوژيك صرفا جهت مقايسه با پديدههاي فناوري نوين ارايه ميگردد .
پديده تكنولوژيك عكسبرداري طي مدت ۱۱۲ سال به رشد نهايي خود رسيد . اين مدت زمان براي موتور الكتريكي ۶۵ سال ، تلفن ۵۶ سال ، راديو ۳۵ سال ، لامپ الكتروني ۳۳ سال ، لامپ اشعه ايكس ۱۸ سال ، رادار ۱۵ سال ، تلويزيون ۱۲ سال ، راكتور هستهاي ۱۰ سال ، بمب اتمي ۶ سال ، ترانزيستور ۳ سال ، باطري خورشيدي ۲ سال ، لاستيك و پلاستيك ايزومري ۳ سال و تكنولوژي ميكروالكترونيك ۵/۱ سال بوده و پس از طي اين مدت تحولات بنيادين و اساسي ميگردند .
اگر در جريان انقلاب صنعتي ، نيروي محركه مكانيكي جايگزين نيروي كار دستي شد ، در جريان انقلاب اطلاعاتي ، رايانههاي الكترونيكي ( يا به تعبير چينيها مغز الكترونيكي ) جايگزين نيروي كار فكري انسانها شده و شمار نيروي كاري هوشمند در فعاليتهاي اجتماعي و فرهنگي به سرعت افزايش يافته است . تمامي اين تحولات منجر بدان شده كه بر ميزان حمايت از مالكيت معنوي افزوده شده و اين حمايت روندي بينالمللي و جهاني يابد . نيروي كار انساني اعم از نيروي كار دستي و نيروي كار فكري است . محصول مستقيم نيروي كار فكري ، دستاوردهاي هوشمند انساني است ، نظير يك قطعه شعر يا طراحي يك محصول يا يك فرايند تكنولوژيك و غيره . اين محصول فكري نميتواند در عالم خارج واقعيت عيني داشته باشد . مغز انسان ميتواند طريق ساخت يك قلم را متجسم سازد وليكن مستقيما نميتواند يك قلم ملموس قابل استفاده در نوشتن پديد اورد . ابتكار ساخت قلم فقط در صورتي تحقق مييابد كه اين تجسم ذهني ، قابليت مادي و عيني يابد و مواد خام با استفاده از ابزار به صورت يك قلم تجلي يابد .
امروزه هر نوع كالا ماحصل نيروي كار دستي و فكري است . اشياي ملموس داراي ارزش استفاده و ارزش مبادله بوده و به همين دليل از قابليت مبادله در بازار برخوردارند . هدف از اين مقاله بررسي اين موضوع است كه ايا دستاوردهاي هوش انساني نيز از ارزش مالي برخوردارند ؟ محصول هوش انساني قطعا داراي ارزش است زيرا در غير اين صورت كسي مبادرت به تقليد و سرقت طرح ديگران نميكرد . موضوع ديگر ان است كه ايا ميتوانيم براي محصول هوش انساني ارزش مبادله قايل شده ( و ان را در قالب امتيازدهي و واگذاري و غيره ) همانند ساير كالاهاي معمولي مورد ارزيابي قرار دهيم ؟
اگر پاسخ به اين سوالات مثبت باشد محصول هوش انساني به عنوان مال يا دارايي نيز مورد تاييد قرار گرفته است .
در مقايسه با ساير كالاها و محصولات ، محصول هوش انساني داراي چهار خصيصه است : اول انكه اين محصول نتيجه مستقيم كار فكري انسان است ، دوم اينكه اين محصول در طبقه اطلاعاتي ميگنجد ، سوم اينكه اين محصول هوشمند در اثر مصرف ازبين نميرود ، چهارم انكه به راحتي عرضه شده و قابليت تكثير دارد . ويژگيهاي مزبور باعث ميگردد كه صاحب چنين محصولي نتواند استفاده از ان را تحت كنترل خود داشته و به راحتي از دست ميرود . براي مثال صاحب يك دوچرخه ( به عنوان شي ) ميتواند ان را تملك و كنترل كند ليكن طرح اختراعي دوچرخه ( محصول هوش انساني ) را نميتواند عملا انحصاري كرده و از اختراع خود بهره برداري كند ، مگر انكه قانون اين حق را به وي اعطا نمايد . سير تحولات اجتماعي از دوران كشاورزي به صنعتي و النهايه عصر اطلاعات منجر به كاهش كنترل و استفاده مخترع از اختراع خود شده است .
در طول تاريخ ، و از ديرباز قوانين هر كشوري مبادرت به حمايت از حقوق عيني افراد مينمود . در حقوق رم ، حمايت از حقوق عيني مقرر شده بود ليكن مدتهاي مديد لازم بوده تا حمايت از مالكيت معنوي محقق شود . قانون حق اختراع ونيز كه اولين قانون در حمايت از مالكيت معنوي بود در سال ۱۴۷۴ وضع گرديد . در پايان قرن بيستم و با توسعه انقلاب صنعتي و اقتصاد مبتني بر كالا بسياري از كشورها مبادرت به تدوين قوانين حمايت از حق اختراع نمودند . كنوانسيون پاريس در حمايت از مالكيت صنعتي در سال ۱۸۸۳ به عنوان اولين كنوانسيون صنعتي زماني مطرح ميگردد كه علم ، تكنولوژي و اقتصاد مبتني بر كالا به مرحلهاي از رشد و توسعه رسيده باشد و به همين دليل است كه نظام حمايت از مالكيت صنعتي بعد از انقلاب صنعتي تحقق يافت .
ظهور نظام حمايت از مالكيت معنوي پيشرفت بزرگي در تحول اجتماعي محسوب ميگردد . وجود چنين نظامي مويد ان است كه دستاوردهاي هوش انساني نيز همانند اشيا ملموس موجد حق مالكيت است و اين خود تاثير زيادي بر پيشرفت اجتماعي ، تحول علمي ، تكنولوژي ، اقتصاد و رونق ادبي و هنري دارد . بسياري بر اين اعتقادند كه پيشرفت علمي و تكنولوژيك عامل مهمي در افزايش موفق اقتصاد ملي است . كنوانسيون موجد سازماني جهاني مالكيت معنوي در سال ۱۹۶۷ در استكهلم امضا شد . در سال ۱۹۹۴ نيز موافقتنامه ناظر بر جنبههاي تجارتي حقوق مالكيت معنوي كه از جمله ناظر بر تجارت كالاهاي تقلبي است در مراكش به امضا رسيد .
تشكيل نظام مالكيت معنوي زماني تحقق يافت كه سيستم اجتماعي ، اقتصاد ، علم و تكنولوژي به حدي از رشد رسيده بودند و اين نظام در بين منافع اجتماعي مختلف توازني ايجاد كرد . كاركرد نظام مالكيت معنوي واقعيتي است كه جامعه امروز نميتواند ان را ناديده انگارد : « به رسميت شناختن اين موضوع كه حقوق مالكيت معنوي از حقوق فردي و شخصي محسوب ميگردد . » ( نقل از TRIPS )

وضعيت اموزشي حقوق مالكيت معنوي در چين
پروفسور شنگلي در ارتباط با وضعيت كنوني اموزش مالكيتهاي معنوي در دانشكدههاي حقوق دانشگاههاي چين ، اطلاع دادند كه اين موضوع در دوره ليسانس دانشكدههاي مذكور از جمله دروس اجباري است و دانشجويان فارغالتحصيل ميتوانند براي دورههاي كارشناسي ارشد و دكتري در زمينه حقوق مالكيت معنوي ادامه تحصيل دهند .
در دوره كارشناسي ارشد در رشته حقوق خصوصي ، دانشجويان علاوه بر ۳۴ واحد دروس عمومي از قبيل : حقوق مدني ، حقوق خانواده ، حقوق تجارت ، حقوق اقتصادي ، حقوق مالياتي ، حقوق كار و تامين اجتماعي ، ۳ واحد درس حقوق مالكيتهاي معنوي را نيز به صورت دروس اجباري ميگذرانند . ان دسته از دانشجويان كه مايلند در زمينه حقوق مالكيت معنوي ادامه تحصيل دهند ۲۷ واحد از دروس زير به انها عرضه ميشود :

۳ واحد         ۱ ـ حقوق امريكا و انگليس درباره حقوق مالكيت معنوي
ً ً         ۲ ـ حقوق مولف
ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً         ۳ ـ فلسفه حقوق مالكيت معنوي ۴ ـ علوم ، تكنولوژي و حقوق ۵ ـ حقوق كامپيوتر ۶ ـ حقوق سايبرنيك ۷ ـ حقوق قراردادها در ارتباط با اقتصاد و تكنيك ۸ ـ حقوق مالكيت صنعتي ۹ ـ انتقال بينالمللي تكنولوژي يا دانش فني

در دوره دكتري ، در رشته حقوق خصوصي و براي اخذ درجه دكتري در زمينه مالكيت معنوي ، از جمله دروس اجباري زير عرضه ميشود :

۳ واحد ً ً ً ً امار فارغ التحصيلان مدرسه مالكيت معنوي دانشگاه پكن هر ساله حدود ۵۰ نفر است كه ۳۰ نفر از انها در دوره ليسانس يا كارشناسي ، ۱۵ نفر در دوره كارشناسي ارشد و ۵ نفر در دوره دكتري است . تعداد كل فارغالتحصيلان رشته مالكيت معنوي در دوره كارشناسي ارشد در كل كشور چين حدود ۲۰۰ نفر در سال است . در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ كارشناس حرفهاي در رشته مالكيت معنوي در چين وجود دارد . چين براي سالهاي اينده به بيش از ۱۰۰۰۰ متحصص حقوق مالكيت معنوي نياز دارد . تقاضا براي فارغالتحصيلان رشته مالكيت معنوي در سراسر چين بيش از عرضه موجود دانشگاههاست از اينرو اينده شغلي فارغالتحصيلان اين رشته بسيار درخشان است . امار نحوه توزيع فارغالتحصيلان رشته مالكيت معنوي در بازار كار چين طبق تابلوي پيوست به شرح كلي زير است : ۱۸% در دفاتر حقوقي ـ وكالت و مشاور حقوقي در امور مالكيت معنوي ۱۶% در ادارات دولتي و موسسات اموزشي ۷% در دادگاهها و مراجع قضائي ۱۸% در شركتهاي تجاري و موسسات بازرگاني ۴% در دانشگاهها براي ادامه تحصيل ۳۲% ساير بخشهاي فعال تجاري ـ اقتصادي تجربه چين در زمينه تعليم و تربيت كارشناسان امور مالكيت معنوي نشانگر تحولات زير است : ـ پذيرش فارغالتحصيلان رشتههاي علوم و مهندسي براي دوره كارشناسي . ـ تشويق دانشجويان به انجام تحقيقات اجتماعي در بخشهاي مختلف . ـ حفظ روابط خوب و سازنده ميان دستگاههاي قانونگزاري ، قضائي ، اداري و ساير موسسات پذيرش دانشجويان خارجي در دانشگاههاي چين . * * * اموزش مالكيت فكري در سطوح مختلف كاري و تحصيلي در كشور ژاپن در اهميت مالكيت فكري و نقش حساس ان در تمدن جهاني ، هر چه سخن بگوييم باز هم حق مطلب ادا نخواهد شد و اين به دو دليل است : دليل اول : انكه با گسترش ابعاد گوناگون عصر اطلاعات و حضور همه جانبه جهاني شدن ، اطلاعات به عنوان اصليترين سرمايه بشري بويژه در بعد اقتصادي ، پيش از پيش ، اهميت بيشتري مييابد . اگر روزنامههاي اقتصادي را ورِ بزنيد بحث نرمافزار ، سختافزار ، تجارت الكترونيكي و ( IT ) را در هر صفحه خواهيد ديد . اگر به كتابهاي عمده و مهم در زمينه حقوق علاقمند باشيد در گوشه گوشه بحثهاي گوناگون حقوقي ، رد پاي بحثهاي مالكيت فكري را خواهيد يافت . دليل دوم : اين است كه در كشور ما حق اين مطلب به خوبي ادا نشده است . از يك سوي ، مالكيت فكري براي ما بحثي جديد و دور از دسترس تلقي ميشود و از سوي ديگر ، تاكيد افراطي بر بحثهاي تكراري و قديمي ، جاي اندكي را براي بحثهاي جديد كه نياز بدانها بيش از پيش محسوس است ، باقي ميگذارد . كمبود متخصصين اشنا به ابعاد ظريف حقوقي و همچنين مهلت و مجال اندكي كه در اختيار متخصصين گذاشته ميشود ، بر حياتي بودن طرح مباحث مربوط به مالكيت فكري ميافزايد . نگارش كتاب و مقاله راجع به مالكيت فكري و حقوق ناشي از ان البته ضروري است ولي مهمتر از ان ، فراهم اوردن زمينه اموزش ان است . تربيت متخصصين و كارشناسان اشنا به مسايل عملي مالكيت فكري ، نيازي است كه در ابعاد مختلف نظامهاي حقوقي ، اجتماعي و اقتصادي احساس ميشود و رفع اين نياز ممكن نيست مگر هنگامي كه اموزش مالكيت فكري نهادينه شود . استفاده از تجارب ساير كشورها در اين زمينه ميتواند به تسريع سازماندهي ، برنامهريزي و اجراي اموزش مالكيت فكري كمك كند . به همين خاطر در ادامه بحث به تشريح نحوه اموزش مالكيت صنعتي در كشور ژاپن خواهيم پرداخت . با اين اميد كه بتوانيم به طرح هر چه بيشتر اين موضوع ، كمكي هر چند اندك كرده باشيم . در اين زمينه ، موضوعات زير مطرح خواهند شد : ۱ ـ سازماندهي اموزش مالكيت صنعتي در ژاپن . ۲ ـ اموزش افراد شاغل در زمينه مالكيت صنعتي . ۳ ـ اموزش حقيقي فكري در سطح مدارس ، دبيرستانها و دانشگاهها . توضيحاتي كه درباره هر يك از چهار موضوع مختلف ارايه ميشود به اقتضاي فرصت موجود ، مختصر و كلي هستند . شرح تفصيلي اين مطالب را ميتوان در كتب و مراجع بينالمللي جستجو كرد . ۱ ) سازماندهي اموزش مالكيت صنعتي در ژاپن در كشور ژاپن ، « موسسه اموزش مالكيت صنعتي » عهدهدار گسترش دانش متخصصين و افراد درگير در زمينه مالكيت فكري نسبت به پيشرفتهاي سريعالسير اين قلمرو پرتحول ميباشد . اهداف اين موسسه عبارتند از : الف ) فراهم اوردن اموزشهاي ضروري مرتبط با مالكيت صنعتي براي كاركنان اداره مالكيت صنعتي ژاپن ، ب ) ارايه اموزش به وكلاي حقوقي به منظور تقويت دانش و تواناييهاي علمي انها درباره موضوعات مرتبط با دعاوي راجع به مالكيت صنعتي و تحولات تكنولوژيك . اشخاصي كه از اموزشهاي موسسه مزبور بهرهمند ميشوند عبارتند از كارشناسان بررسي مرحله اول و مرحله ثانوي ( تجديدنظر ) در اداره مالكيت صنعتي ، مامورين اداري ، مديران ، مدرسان و وكلا . براي مثال ، در سال ۲۰۰۰ ميلادي ، نزديك به ۵۶۵۰ نفر در اين اموزشها شركت جستهاند و پس از طي دورههاي موردنظر ، موفق به كسب گواهي موسسه شدهاند . ساختار اداري موسسه به شكل زير است : موسسه اموزش مالكيت صنعتي مدير كل                 مديرعامل                 مدير بخش امور عمومي                 مدير بخش اموزشي                                                                                                                 مسوول امور عمومي                                                                                                                 مسوول هزينههاي سفر                                                                                                                 مسوول اموزش كارشناسان بررسي مرحله اول و ثانوي                                                                                                                 مسوول اموزش تمامي سطوح مامورين                                                                 مدير بخش اموزش اداري                                                                                                                 مسوول اموزش زبان انگليسي و ساير اموزشهاي حرفهاي ، غيره                         متخصص ارشد امور اموزشي                         اموزشدهندگان ( ۲۵ نفر در پستهاي اضافه شده )                  گروه كارگاه موسسه ( ۵ شخص در پستهاي اضافه شده ) ساختار فوق به خوبي نشان ميدهد كه اولا اموزش براي چه اشخاصي در نظر گرفته شده است ( كارشناسان بررسي ، مامورين اداري و غيره ) ، ثانيا چه اموزشهايي ارايه ميشوند ( موضوعات تخصصي و موضوعات جنبي مثل زبان انگليسي ) و بالاخره اينكه اموزش هم در بعد نظري اجرا ميشود و هم در بعد عملي . وجود كارگاه اموزشي و افراد مسوول اين كارگاهها به اين ضرورت مهم اشاره ميكند كه بحثهاي مالكيت فكري ( و به طور اخص مالكيت صنعتي ) را نميتوان فقط در كتابها مطالعه كرد بلكه افرادي كه در عمل با اين موضوعات سر و كار دارند بايد تجارب عملي خود را به اموزش گيرندگان منتقل كنند تا انها درك كاملي از موضوع به دست اورند . ۲ ) اموزش افراد شاغل در زمينه مالكيت صنعتي كارشناسان بررسي درخواستهاي متقاضيان ثبت مالكيت صنعتي ، نيازمند اموزش دايمي هستند . دليل اين موضوع روشنتر از ان است كه نيازمند توضيح تفصيلي باشد : علم و دانش ( در شكل مادي و محسوس ان يعني اختراع ، ابتكار و غيره ) به طور روزمره در حال تغيير و تحول است . به تبع اين تغيير ، روشهاي حمايت از مالكيت مخترعين و مبتكرين نيز متحول ميشود . به همين خاطر ، در كشور ژاپن اموزشهايي اجباري براي كساني كه شغل انها در زمينه مالكيت صنعتي است در نظر گرفته شده است . براي دستياران كارشناسان بررسي ، قبل از دريافت حكم رسمي ، يك دوره اموزش سه ماهه ضروري است . پس از اخذ حكم ، در مدت سه سالي كه دستيار كارشناس بررسي به كار مشغول است ، براي نه ماه بايد به اموزش و يادگيري اشتغال داشته باشد . اين اموزش در مراحل بعدي ، يعني هنگامي كه وي به درجه كارشناسي ، يا كارشناسي ارشد و يا كارشناسي مرحله تجديدنظر ارتقا مييابد ، پيگيري ميشود . بدون گذراندن دورههاي اموزشي و موفقيت در انها ، ارتقا به مراحل بعدي امكانپذير نخواهد بود . موضوعات اموزشي براي دستياران كارشناسي عبارتند از : ۱ ـ دانش پايهاي راجع به قوانين و استانداردهاي بررسي درخواستها . ۲ ـ بررسي درخواستهاي واقعي و همچنين اموزش نظري همراه با اموزش عملي راجع به نحوه تحقيق و بررسي محتواي درخواستها و تهيه پاسخها و اخطاريههاي مورد نياز . ۳ ـ اشنايي به نحوه تحقيق راجع به كار بخشهاي خصوصي درگير در كار تحقيق و توسعه ( R&D ) . ۴ ـ بررسي اختراعات مرتبط با نرمافزارهاي كامپيوتري . در انتهاي دوره اموزشي ، فرد شركت كننده بايد گزارشي درباره موضوعات اموزش داده شده تهيه و در يك امتحان اموزشي شفاهي شركت كند . كارشناسان بررسي درخواستها ، موضوعات زير را فرا خواهند گرفت : الف ) حقوق مالكيت صنعتي . ب ) كنوانسيون پاريس . ج ) معاهده همكاري در مورد حق اختراع ( پي . سي . تي ) PCT  . د ) خطوط راهنماي اموزشي . هدف از اموزش مطالب فوق به دست اوردن دانشي در سطح عالي نسبت به روال بررسي درخواستها و اشنايي با نحوه كار بخشهاي تحقيق و توسعه در بخش خصوصي و همچنين تسلط بر نگارش به زبان ژاپني همراه با نحوه استدلال خواهد بود . افراد شركت كننده پس از طي دوره ، گزارشي درباره كل موضوعات اموزشي تهيه خواهند كرد و سپس در امتحانات مربوط به هر درس شركت خواهند كرد . كارشناسان مرحله تجديدنظر بايد با قوانين مربوط به تجديدنظر و نحوه رسيدگي دادگاهها و نيز قانون ايين دادرسي مدني اشنا شوند . بعلاوه ، روال رسيدگي دادگاههاي تجديدنظر به طور عملي به انها اموزش داده ميشود تا انها براي پيگيري دعاوي مورد نظر در دادگاهها از تسلط كافي برخوردار شوند . بازديد از دادگاه عالي توكيو و شركت در جلسات رسيدگي ان از موضوعات الزامي دوره اموزش است . ۳ ) اموزش حقوق مالكيت فكري اموزش موضوعات مربوط به مالكيت فكري ابعاد گوناگوني را دربر ميگيرد : اهميت بعد تكنولوژيك و فني موضوع را نميتوان دست كم گرفت زيرا بدون اشنايي با موضوع مالكيت فكري ، هيچ گونه دانشي نسبت به ساير ابعاد موضوع حاصل نخواهد شد . روند بررسي و ابعاد اداري ان نيز مكمل درك صحيح از موضوع مالكيت فكري است . اما شايد مهمترين بعد اموزش مالكيت فكري ، بعد حقوقي ان است . در كشور ژاپن ، موسسه اموزش مالكيت صنعتي به اموزش موضوعات زير اهميت بيشتري ميدهد : ۱ ـ اشنايي با شاخههاي حقوقي مالكيت فكري از قبيل حق تكثير ( كپي رايت ) ، جلوگيري از رقابت نامشروع و غيره . ۲ ـ اشنايي با نحوه تفسير قوانين و ايين رسيدگي به اختلافات و دعاوي به منظور به دست اوردن اگاهي لازم در مورد نحوه رسيدگي دادگاهها به اختلافات راجع به مالكيت فكري . ۳ ـ اشنايي با حقوق مدني ژاپن به عنوان پايه و مبناي حقوق مالكيت فكري . ۴ ـ شركت در كلاسهاي حقوقي دانشكده حقوق دانشگاه توكيو به منظور يادگيري ساير موضوعات حقوقي مرتبط با مالكيت فكري . ۵ ـ شركت در كلاسهاي حقوقي دانشكدههاي حقوقي در كشورهاي خارجي به منظور اشنا شدن با ابعاد بينالمللي موضوع مالكيت فكري . ۶ ـ شركت در دورههاي اموزشي كه توسط قضات مجرب برگزار ميشود و در انها ابعاد عملي مربوط به رسيدگيهاي قضايي توضيح داده ميشود . البته در كنار اموزش حقوقي ، دروس مرتبط ديگري نيز به شركتكنندگان در دوره مورد نظر اموزش داده ميشود . براي مثال اموزش زبان ( بويژه زبان انگليسي ) از اهميت ويژهاي برخوردار است . كساني كه خواهان اشنايي دقيق با موضوع مالكيت فكري هستند قطعا بايد با زبان انگليسي اشنا باشند تا بتوانند ضمن مراجعه به منابع حقوقي و موضوعي ، تحقيق لازم را در مورد ثبتهاي پيشين و جاري مالكيت صنعتي و محتويات انها بدست اورند . البته در كشور ژاپن ، اموزش زبان محدود به زبان انگليسي نيست و زبانهاي ديگر چون فرانسه ، الماني ، چيني و كرهاي را نيز دربر ميگيرد . انتخاب زبانهاي مزبور با توجه به نيازهاي عملي صورت گرفته است بدين خاطر ساير كشورها نيز بايد با در نظر گرفتن نيازهاي عملي و مصالح كشور ، دورههاي خاصي را براي اموزش زبانهاي خارجي براي كارشناسان خود در نظر بگيرند . ۴ ) اموزش مالكيت فكري در سطح مدارس ، دبيرستانها و دانشگاهها در مراحل مختلف نظام اموزشي ژاپن ، موضوع مالكيت فكري به دانشاموزان مدارس و دبيرستانها و همچنين مراكز اموزش فني ـ حرفهاي تعليم داده ميشود : الف ) در مرحله دبستاني ، كتابهاي سادهاي براي دانشاموزان تهيه ميشود كه در انها ، تشويق دانشاموزان به تفكر بيشتر و همچنين به ابتكار و خلاقيت مدنظر قرار ميگيرد . هدف اصلي از نگارش اين كتاب ساده ، اموزش اين مطلب است كه ابتكار و اختراع كه پايه تمدن صنعتي است ، مشخصهاي است كه به اموزش و تربيت پرورانده ميشود . نگرش همراه با ابتكار و نواوري نياز به تمرين و تعليم دارد و اين كار بايد از سنين كودكي اغاز شود . ب ) در مرحله دبيرستان ، اموزش دانشاموزان در مرحلهاي بالاتر پيگيري ميشود . در اين مرحله دانش پايهاي درباره حقوق مالكيت فكري و نحوه حمايت از ان تعليم داده ميشود . تحليل تاريخ شكلگيري نظام مالكيت فكري و علل ان ميتواند به دانشاموزان دبيرستاني كمك كند تا تصوير روشني از اين موضوع در ذهن خود ترسيم كنند . اين تحليل تاريخي بويژه بر تاريخ كشور ژاپن متمركز ميشود تا به دانشاموزان تفهيم شود كه پيشرفت و جهش صنعتي ژاپن در قرن ۱۹ ناشي از انتقال صحيح مالكيت فكري به كشور ژاپن و سپس تحول و گسترش ان در سايه حمايت مناسب از مالكيت فكري بوده است . در اين زمينه ، نقش نظام حمايت از حق اختراع مورد تاكيد فراوان قرار ميگيرد . اشاره به تعداد كتابهايي كه در سطح دبستاني و دبيرستاني تكثير و تدريس شدهاند به درك بهتر موضوع و اهميتي كه دولت ژاپن براي ان قايل است كمك ميكند . در سطح دبستاني ، ۵۰۰ هزار نسخه تكثير و توزيع شده است . اين تعداد چهل درصد دانشاموزان كلاس پنجم دبستان را تحت پوشش قرار ميدهد . در سطح راهنمايي ، ۲۶۰ هزار نسخه تكثير و در اختيار دانشاموزان كلاس هفتم ( كلاس دوم راهنمايي ) قرار گرفته كه شامل ۲۰% دانشاموزان كلاس هفتم ميشود . در سطح دبيرستاني ، ۹۰ هزار نسخه تكثير و در سطح اموزشي استفاده شده است . اين تعداد ۱۰% دانشاموزان كلاس دهم را شامل ميشود . بعلاوه از روشهاي سمعي ـ بصري ( فيلمهاي ويديويي و ديسكتهاي كامپيوتري ) به خوبي استفاده شده است . كتابهاي راهنماي اموزش تهيه شده و در اختيار معلمين و دبيران گذاشته شده است . بعلاوه ، جلسات توجيهي در سطح كشور ژاپن براي معلمان و دبيران برگزار شده و با تشكيل كلاسهاي نمونه ، روش صحيح اموزش به انها تفهيم شده است . ج ) در مدارس فني ـ حرفهاي نيز مهارتهاي عملي مرتبط با كسب حقوق مالكيت فكري اموزش داده ميشود . در اين رابطه ، اموزش نحوه انجام جستجو و تحقيق درباره حقوق مالكيت فكري از اهميت فراوان برخوردار است . براي دانشاموزاني كه در شاخه تجاري اموزش ميبينند نيز مهارتهاي عملي مرتبط با مالكيت صنعتي ناشي از طراحي صنعتي اشنا ميشوند و به دانشاموزان سالهاي بالاتر ، مهارتهاي عملي ايجاد و انتقال تكنولوژي به عنوان قلب فعاليتهاي صنعتي اموزش داده ميشود . تعداد كتب تكثير و توزيع شده ميتواند نمايانگر اهميت موضوع باشد : ـ ۰۰۰ر۲۰۰ نسخه از كتاب استاندارد راجع به حق اختراع ، ـ ۰۰۰ر۵۰ نسخه از كتاب استاندارد راجع به علامت تجاري ، ـ ۰۰۰ر۳۰ نسخه از كتاب استاندارد راجع به طرحهاي صنعتي ، ـ ۰۰۰ر۵۰ نسخه از كتاب استاندارد راجع به انتقال تكنولوژي . در اين زمينه سمينارهايي در سطح دانشگاه درباره نحوه كسب اختراع برگزار شده كه تعداد انها در سال ۲۰۰۰ ، ۶۲ سمينار و تعداد شركتكنندگان ۲۸۴۲ نفر بوده است . براي مديران شركتهاي مشترك نيز ۶۷ سمينار برگزار شده است كه ۳۲۳۰ نفر در انها شركت كردهاند . مشاورين تجاري و فني نيز در ۱۸ سمينار شركت كردهاند و تعداد شركتكنندگان ۴۷۵ نفر بوده است . د ) در سطح دانشگاهي درسهاي زير براي دانشجويان برگزار شده است : ۱ ـ دروس مقدماتي كه در انها طرح كلي نظامهاي مالكيت فكري و نحوه مديريت انها تدريس ميشود . نزديك به ۵۳۰۰ دانشجو در اين درسها شركت كردهاند . ۲ ـ دروس حرفهاي كه شامل معيارهاي بررسي درخواستها ، نظام پيشبيني شده در معاهده پي . سي . تي . و نحوه طبقهبندي اي . پي . سي ميشوند . نزديك به ۸۳۰۰ نفر در اين دروس شركت جستهاند . ۳ ـ دروس مربوط به بازنگري در قوانين مربوط به مالكيت فكري كه نزديك به ۵۷۰۰ مستمع در انها شركت كردهاند . * * * نتيجهگيري مطالبي كه توضيح داده شد نشان ميدهند كه اهميت اموزش مالكيت فكري و حقوق ناشي از ان ، براي كشور ژاپن و برنامهريزان ان ، بسيار مورد توجه بوده است . اگر توسعه جز با تغيير نگرش مردم محقق نميشود ، توسعه صنعتي نيز چون ساير اقسام توسعه ، نيازمند اموزش عمومي و كمك به ارتقاي درك صحيح مردم از اهميت توسعه صنعتي ، ساختار ان و نحوه حمايت از حقوق صنعتي است . اين اموزش بايد از ابتداييترين سطح اغاز شود و در همه سطوح ادامه يابد . روزامد كردن اين نظام اموزشي محتاج همكاري و مشاركت عمومي است ليكن برنامهريزي و اجراي ان ، مشاركت تمامي متخصصين را به طور ويژه طلب ميكند . بر متخصصان اموزشي است كه با توجه به تجارب كشورهاي ديگر ، برنامه مناسبي را براي كشور ايران اماده و بر اجراي ان نظارت نمايند .          ۱ ـ تحقيقات حقوقي ۲ ـ موضوعات خاص ۳ ـ فلسفه حقوق مالكيت معنوي
         نگرشي بر قانون ديوان عدالت اداري
بالا
فهرست اصلي

 *English
Lawyer Search <  
Francias* 
 *كانون جهاني (IBA)
اتحاديه كانونها
 *مجمع عمومي
 * شوراي اجرائي
 *كميسيون‌انفورماتيك
كانونهاي وكلا
 *مركز
 *فارس و بنادر
 *آذربايجان شرقي
 *آذربايجان غربي
 *اصفهان
 *مازندران
 *خراسان
 *گيلان
 *قزوين و زنجان
 *كرمانشاه و ايلام
 *خوزستان و لرستان
 *همدان
 *قم
 *كردستان
 *گلستان
 *اردبيل
 *مركزي

امور وكلا و كارآموزان  *فهرست اسامي
 *مصوبات كانون
 *كميسيون حقوقي
 *كارآموزي و اختبار
 *آزمون وكالت
 *نظرات وكلا

پيش‌نويس‌لايحه‌وكالت
 *كتابخانه
 *مقالات حقوقي
 *مجله حقوقي
 *نشريه داخلي

منابع حقوقي
 *بانك قوانين
 *آراء قضائي
 *نظرات مشورتي
 *مقالات حقوقي
 *لوايح و اوراق
 *پرسش و پاسخ

سايتهاي‌اطلاع‌رساني
 *حقوقي و داخلي
 *حقوقي خارجي