وكيل دادگستري و اخلاق حرفه اي (صفحه۲)
فهرست اصلي
فهرست:

  * گفتگوي تخصصي در خصوص مسئوليت و اخلاق حرفه اي وكيل دادگستري،
با آقاي دكتر قهرماني، دادستان دادسرا و دادگاه انتظامي كانون وكلاي دادگستري مركز
  * مسئوليت حرفه اي وكيل
-------------------------------------------------------------


  * گفتگوي تخصصي در خصوص مسئوليت و اخلاق حرفه اي وكيل دادگستري،
با آقاي دكتر قهرماني، دادستان دادسرا و دادگاه انتظامي كانون وكلاي دادگستري مركز

مقدمه:
سايت اطلاع رساني، در حيطه وظيفه واقعي خود، در تلاش است، مبادرت به درج مطالبي نمايد، كه براي يك وكيل دادگستري و از حيث صنفي و حرفهاي مورد استفاده باشد، اعم از اينكه مشكلي را رفع نمايد يا از بروز وضعيت ناخوشايندي، اجتناب شود. كه در صورت همكاري ساير كميسيونها و قسمتهاي كانون، در تهيه و تقديم مطالب متنوع و جذاب و در عين حال حرفهاي، امكان تحقق هدف فوق، بيشتر ميسور خواهد شد.

به هر تقدير، مصاحبه مكتوبي با جناب آقاي دكتر نصرالله قهرماني، دادستان محترم دادسراي انتظامي كانون وكلاي دادگستري، توسط آقاي حسين زينعلي مدير سايت اطلاع رساني، به عمل آمده كه در آن سعي شده است، در قالب سوال و جواب، بيشترين نكات حقوقي و تخصصي مربوط به مسئوليت رفتار حرفهاي وكلاي دادگستري، مورد بررسي قرار گيرد.

ضمن آنكه جناب دكتر، از پاسخ به سوال اول، كه مربوط به معرفي مشخصات فردي، سوابق تحصيلاتي و حقوقي و قضائي شخص ايشان بود، به احتمال شائبه تبليغ، اجتناب نمودند.

سايت اطلاع رساني جهت تشويق ساير همكاران و ادامه حضور مسئولان دادگاه و دادسراي انتظامي، در اين مبحث و بررسي هر چه بيشتر مسئوليت حرفهاي وكيل، فايل تخصصي به اين منظور در سايت ايجاد مينمايد و اميدواريم با مشاركت ساير همكارن، بتوان منبع ارزشندي در خصوص مسئوليت رفتارهاي حرفهاي وكيل در سايت، براي استفاده همكارن و جلوگيري از تحقق تخلفات انتظامي فراهم نمود.

اميد است اين سلسله از مباحث، مورد استفاده همكاران واقع شود، و منتظر نظرات شما همكار محترم هستيم.

۲) سايت اطلاع رساني:
آقاي دكتر، نحوه تصدي مسئوليت و همكاري شما با دادسراي انتظامي دقيقا از چه زماني و چطور آغار گرديد و آيا در اين خصوص دورههاي تخصصي ويژهاي را طي كردهايد؟ لطفا در ادامه ساختار دادسراي انتظامي و اشخاص متصدي در آنرا توضيح دهيد؟

دكتر قهرماني:
همكاري بنده با كانون وكلاي دادگستري مركز در دادسراي انتظامي از سال ۱۳۸۰ شروع شد و حدود ۴۵ نفر از همكاران با سابقه به عنوان داديار انتظامي با اينجانب همكاري دارند. دوره تخصصي ويژه اي را طي نكرده ام اما چون موضوع رساله دكتريم مسئوليت مدني وكيل دادگستري است ، به مناسبت تحقيقات تطبيقي كه در اين ارتباط انجام داده ام و ارتباط تنگاتنگي كه مسئوليت مدني وكيل دادگستري با مسئوليت انتظامي دارد ، با مباني مسئوليت انتظامي حرفه اي وكيل دادگستري آشنا شده ام.

۳) سايت:
جناب قهرماني، به طور كلي، تعريف جامع و مباني مسئوليت حرفهاي وكيل دادگستري، مد نظر دادسراي انتظامي كانون است، چيست؟ آيا در اين خصوص نظرات ديگري نيز مطرح است يا خير؟

دكتر قهرماني:
منظور از مسئوليت حرفه اي وكيل دادگستري ، مجموعه بايد و نبايدهايي است كه وكيل دادگستري در ارتباط با مراجعين دفتر وكالتي خود و نيز طرف دعوي و همچنين جامعه وكالت و نيز كانون متبوعه بايد رعايت نمايد ، اصولاً در همه جاي دنيا ، وكلاء دادگستري جزو نخبگان و فرهيختگان جامعه بشمار مي آيند و موقعيت اجتماعي آنان ، تكاليف و مسئوليت هاي ويژه اي را براي آنان ايجاد نموده است.

به مصداق « هر كه بر اين باب مقرب تر است ، جام بلا بيشترش مي دهند » ، تعلق وكيل دادگستري به جامعه فرهيختگان قهراً با مسئوليت هاي بيشتري نسبت به افراد عادي همراه است . اين موضوع اختصاص به وكلاء ندارد ، پزشكان ، مهندسين ، كارشناسان و ... عموماً اشخاصي كه داراي مهارتهاي فكري خاصي هستند نسبت به افراد معمولي ، در جامعه مسئولتر هستند و در اين ارتباط حتي نظر غالب اين است كه مسئوليت حرفه اي وكيل دادگستري ، محدود به قلمرو حوزه وكالتـي وي نمي گردد بلكه در روابط شخصي خود با ديگران نيز بايد رفتاري متناسب با شان حرفه اي داشته باشد ، به همين دليل رفتار خلاف شان وكالتي را به زندگي شخصي وكلا نيز قابل تسري مي دانند.

۴) سايت:
آقاي دكتر، حسب آمار و ارقام فعلي، كدام عناوين و به چه جهاتي، بيشترين شكايات عليه وكلاي دادگستري مطرح ميشود و به نظر شما، تا چه اندازه شكايات وارده، واقعي ميباشد؟ به عبارت ديگر، آيا آمار سياه در اين حوزه وجود دارد يا خير؟

دكتر قهرماني:
بيشترين آمار مربوط به شكايات از وكلاي دادگستري ، از ناحيه موكلين آنان است . به نظر مي رسد همكاران ما ، در زمان تنظيم وكالتنامه در مورد نقش خود به عنوان وكيل در سرنوشت نهايي دعوي بطور شفاف با موكلين خود صحيت نمي كنند و در بسياري موارد ، در تاثيرگذاري خود در جريان دعوي، اغراق مينمايند و همين امر موجب مي گردد در مواردي كـه مـوكـل بـه وعده هاي داده شده از طرف وكيل دسترسي نمي يابد ، اقدام به شكايت عليه او مي كند.

من منكر شكايات واهي بسياري از موكلين عليه وكلا نيستم ، ولي معتقدم كه هر شكايتي ناشي از اشتباهي است كه وكيل دادگستري مرتكب شده است. اين اشتباه ممكن است حتي يك اشتباه رفتاري باشد. به همين دليل هر چند دادسراي انتظامي در احراز تخلفات انتسابي بايد هر شكايتي را با يكي از عناوين مختلف انتظامي تطبيق دهد ، در مواردي كه چنين انطباقي ميسر نيست در عالم واقع نمي توان به اشتباه آميز نبودن رفتار حرفه اي وكيل اعتقاد راسخ داشت.

دسته دوم از شكايات مطروحه عليه وكلاء از ناحيه طرف مقابل دعوي است كه ادعا مي شود در برخي موارد وكيل عليه آنان اقدامات ايذايي انجام داده است و يا از دعوايي كه مباني حقوقي و اخلاقي آن درست نيست دفاع مي كند.

دسته سوم اعلام تخلفاتي است كه مراجع قضايي و اداري از برخي عملكردهاي همكاران ما در مراجعاتشان به آن مراجع مي نمايند. بطور كلي مي توان گفت در ۴۰% موارد شكايات انتظامي منجر به صدور كيفرخواست مي گردد.

۵) سايت:
جناب قهرماني، ارتباط شما با شعب دادگاه انتظامي چگونه است و ممكن است، ساختار كلي شعب را در كانون مركز و ساير كانونها توضيح دهيد؟

دكتر قهرماني:
هر شعبه دادگاه انتظامي كانـون مـركز داراي سـه عضـو اصلـي و دو عضـو علي البدل است و راي صادره با اكثريت اعضاي دادگاه ، ( دو سوم) اعتبار دارد، كانون مركز داراي ۵ شعبه دادگاه انتظامي است و در هر شعبه يكي از دادياران دادسرا به عنوان نماينده حضور دارند. ساختار دادگاههاي انتظامي در همه كانون ها يكسان است.

ارتباط دادسرا با دادگاه انتظامي بسيار صميمانه است بطوري كه در آخرين يكشنبه هر ماه جلسه مشتركي تشكيل مي گردد كه در اين جلسه اعضاي شعب دادگاهها و اعضـاي دادسـرا متفقـاً شـركت مي نمايند. در اين جلسات چنانچه آراء متهافتي از شعب مختلف دادگاهها صادر شده باشد ، به بحث گذاشته مي شود و در غير اين صورت يكي از مسائل مربوط به رفتار حرفه اي وكيل دادگستري مطرح و شركت كنندگان در اين جلسات پيرامون آن به بحث بپردازند.

نتيجه اين مباحث در مجله كانون وكلاي دادگستري مركز به چاپ مي رسد و در مواردي كه موضوع بحث آراء متهافت نباشد ، مباحث ايجاد شده توسط يكي از همكاران دادسرا به صورت مقاله در همان مجله چاپ مي گردد. اگر دوستان توجه كرده باشند بخشي از صفحات مجله كانون اختصاص به رفتار حرفه اي همكاران پيدا كرده است. در اين بخش فعاليت فرهنگي دادگاه و دادسراي انتظامي منعكس مي گردد.

۶) سايت:
جناب دادستان انتظامي، جنابعالي از زاويه سمت تخصصي، چه انتظاري از وكلاي دادگستري و كارآموزان براي حفظ شئونات خود و همكاران و كانون وكلاي دادگستري داريد؟

دكتر قهرماني:
اين نكته را بايد قبلاً روشن كنم كه وظيفه دادسرا ، صيانت از اعتبار و شان وكالت به عنوان آورده مشترك همه وكلا در جامعه است . به عبارت ديگر بنده و همكارانم امانت داراني هستيم كه وظيفه داريم با آن دسته از وكلايي كه از اين اعتبار و حيثيت جمعي همكاران وكيل در جامعه كه جايگاه والايي دارد، سوء استفاده مي نمايند و يا باعـث كسـر شـان ايـن آورده مشتـرك مي شوند برخورد انتظامي نماييم. بنابراين ، برآيند كار مطلوب دادسرا ، اعتلاء شان وكالت در جامعه است.

اقدامات دادسرا حتي در مواردي كه اقدام به صدور كيفرخواست عليه برخي از همكاران مي نمايد، نبايد حمل بر بي مهري نسبت به آنان گردد زيرا طبيعت كار دادسرا برخورد با متخلفين است تا از يك سو از تكرار تخلف جلوگيري شود از سوي ديگر زمينه تجري نسبت به اصول اخلاق حرفه اي در ديگران فراهم نگردد.

انتظار دادسرا از همكاران محترم اعم از وكيل و كارآموز اين است كه حتماً قانون وكالت و آيين نامه آن و همين طور لايحه استقلال كانون و آيين نامه مربوط به آن را دقيقاً مطالعه نمايند و با اصول كلي تخلفات انتظامي وكلا آشنا شوند. از طرف ديگر بخش اخلاق حرفه اي مجله كانون را حتماً مطالعه كنند و در صورت امكان در جلسات هيات عمومي دادگاه انتظامـي كه يكشنبه هاي آخر هر ماه در سالن اجتماعات كانون تشكيل مي شود به عنوان ناظر شركت كنند تا با مفاهيم و مصاديق تخلفات انتظامي بيشتر آشنا شوند و در نهايت به عنوان عضوي از جامعه وكالت مرتكب اعمالي نشوند كه باعث بدبيني جامعه نسبت به صحت عملكرد اين گروه اجتماعي شوند.

خوشبختانه چون بايد و نبايدهاي رفتار حرفه اي وكلاء با دستورات اخلاقي انطباق كامل دارد، هر وكيلي مي تواند با مراجعه به وجدان شخصي خود تكليف اخلاقي خود را به عنوان يك وكيل تشخيص دهد.

۷) سايت:
آقاي دكتر، حسب قواعد كلي، مسئوليت وكيل تعهد به فعل است نه نتيجه. نظر شما چيست؟، آيا دادسراي انتظامي قيودي بر اطلاق اوصاف اين قاعده قائل است؟

دكتر قهرماني:
در مورد تعهد وكيل به فعل ، اغراق شده است . به نظر بنده اين قاعده كليت ندارد و قلمرو اعمال آن محدود به مواردي است كه وكيل ، مرتكب هيچگونه اشتباهي در انجام وظايف وكالتي خود نشده باشد . بنابراين در مواردي كه مرتكب اشتباه مي شود يا عمداً مرتكب عملي اضرارآميز نسبت به موكل خود مي گردد ، با اين قاعده نمي تواند خود را غيرمسئول تلقي كند .

از باب نمونه، آيا مي توان غفلت وكيل را از تجديدنظرخواهي نسبت به حكمي كه عليه موكل او صادر شده است ، با توسل به اين قاعده ناديده گرفت ؟

آيا در مواردي كه وكيل به علت بي اطلاعي از اصول و موازين قانوني در طرح دعوي يا شكايت دچار خطاي علمي مي شود و باعث ورود ضرر و زيان به موكل يا اشخاص ديگر مي شود ، مي توان مسئوليت به نتيجه نرسيدن دعوي را به كسي غير از او نسبت داد؟

در هر حال محدوده اعمال قاعده مورد نظر شما ، جايي است كه وكيل مرتكب هيچ اشتباهي در طرح دعوي و شكايت نشده باشد و در حد متعارف نيز تلاش لازم را براي اثبات حقانيت موكل خود كرده باشد ،در چنين صورتي مي توان گفت او نسبت به نتايج احتمالي نامطلوبي كه عـايـد مـوكـل وي مي گردد مسئوليت ندارد.

۸) سايت:
جناب قهرماني، حسب سابقه، هر گونه تبليغ براي وكلاي دادگستري ممنوع است و در عين حال، با شيوع شبكه هاي اطلاع رساني و گسترش اينترنت در جامعه، بحث ضرورت اطلاع رساني وكلاي دادگستري در اينترنت، يكي از مباحث مهم است، نظر شما چيست و آيا ميتوان قواعدي براي شناخت حد و مرز، تبليغ مذموم با اطلاع رساني شايسته، ترسيم كرد يا خير؟

دكتر قهرماني:
بله ، اطلاع رساني جنبه اخباري دارد، تبليغ جنبه دعوت . مضافاً آنكه در تبليغ سعي شخص تبليغ كننده با بيان مطالبي كه ايجاد جذابيت مي كند در واقع مخاطبين خود را از مراجعه به ديگران منع و آنان را به سوي خود متمايـل مي نمايد.

اصولاً تبليغ يك پديده تجاري است كه توليد كنندگان يك كالا يا ارائه دهندگان يك خدمت ، با استفاده از اين ابزار سعي مي كنند براي كالا و خدمات توليدي خود در رقابت با كالا و خدمات مشابه بازار بيشتري را ايجاد نمايند.

اولين سوالي كه در ارتباط با وكالت در اين خصوص مطرح مي شود اين است كه آيا خدمات وكالت يك خدمت تجاري است يا خير . در ثاني آيا در وكالت، رقابت مقبوليت دارد يا نه ؟ اگر به عرف جامعه ما مراجعه شود ، پاسخ هر دو سوال بالا منفي است ، زيرا انتظار جامعه از وكلا، به حق اين است كه خدمات حقوقي خود را به عنوان يك كالا در جامعه عرضه نكنند كه فقط صاحبان مال و مكنت بتوانند از اين خدمت استفاده كنند ، بلكه تخصص خود را در خدمت بسط عدالت و كمك به مظلومين بكار گيرند.

پيش بيني وكالت معاضدتي و تسخيري در قانون وكالت در راستاي تامين اين انتظار همگاني از جامعه وكالت است ، از طرف ديگر عرف خاص جامعه وكالت هم ، رقابت وكلا را با هم در جذب موكل مذموم مي شمارد. بنابراين اساساً تبليغ در عرصه وكالت موضوعيت ندارد.

در مواردي كه وكلاء داراي تخصص هاي خاص حقوقي باشند و داشتن چنين تخصصي به تاييد مرجع صلاحيتدار رسيده باشد ، مي توان اقدام او را در معرفي زمينه تخصصي خود در جامعه ، اطلاع رساني دانست. ولي همانطور كه مي دانيد در نظام حقوقي ما ، وكلاء داراي صلاحيت عام و يكسان هستند و به دليل عدم پيش بيني مرجعي كه صلاحيت خاص وكلا را تعيين نمايد در مقررات قابل اجراي فعلي كانون ، هيچكس مجاز به معرفي خود به عنوان متخصص در رشته خاص حقوقي نيست. اميد است با تدبير مسئولين كانون بتوان مانند همه كشورهاي ديگر وكالت را در جامعه ايران نيز تخصصي نمود كه در اين حالت بحث تبليغ منتفي خواهد بود.

بنابراين همانگونه كه در كارت ويزيتي كه وكيل به مراجعين خود مي دهد ، مطلبي غير از نام و مشخصات و پايه و نشاني دفتر او قيد نمي گردد، در سايت اينترنتي هم ، اگر چيزي بيش از اين قيد گردد ، عنوان تبليغ خواهد داشت. شايد بتوان گفت منظور از اطلاع رساني ، اعلام نام و مشخصات و محل دفتر و پايه وكيل براي يك بار به منظور آگاه كردن مردم از فعاليت وكيل است در حاليكه در تبليغ اين امر به كرات صورت مي گيرد و گاهي نيز با عناويني كه براي مخاطبين جذابيت دارد توام است.

۹) سايت:
جناب دكتر، در هنگام تنظيم قرار داد وكالت و مذاكرات اوليه آن، چه مواردي از طرف همكاران رعايت شود، كه بعدا با كمترين اشكال در صورت شكايت موكل، مواجه شوند؟

دكتر قهرماني:
همكاران من در دادسرا بر اساس تجربياتي كه در ارتباط با اين سوال شما كسب كرده اند ، اقدام به تهيه فرم خاصي كرده اند كه جهت اطلاع رساني در سايت اينترنتي كانون تقديم خواهد شد.

۱۰) سايت:
آقاي قهرماني، شايد تعداد زيادي از موكلين، تمايل دارند، وكيل تعهد به نتيجه داشته باشد و برخي موارد نيز اينگونه توافق ميشود. آيا صرف تنظيم اين توافقات، از نظر شئونات وكالت، خلاف است يا خير؟ در صورت اخير، آيا لازم است علاوه بر توافقات، اقدامات ديگري نيز بر خلاف شئونات متحقق شود؟

دكتر قهرماني:
تعهد به نتيجه از باب غرور قابل تعقيب انتظامي است زيرا هيچ وكيلي قادر نيست نتيجه نهايي دعواي مورد وكالت را به نفع موكل خود تضمين نمايد. زيرا متغيرهاي مختلفي در حصول نتيجه نهايي دعوي موثر است. تنظيم چنين قراردادي يا ناشي از عدم آگاهي علمي وكيل نسبت به اين اصل و يا براي ايجاد رغبت در موكل در تنظيم قرارداد وكالت با اوست.

متاسفانه شنيده مي شود كه چنين قراردادهايي بر اساس پاره اي روابط ناسالم نيز تنظيم مي شود كه عنوان تخلف شديدتري را خواهد داشت. بطور كلي تنظيم چنين قراردادهايي ، برخلاف شان وكالت تلقي مي شود و براي تحقق اركان اين تخلف ، اقدامات بعدي لازم نيست.

۱۱) سايت:
آقاي دكتر، به نظر شما علي رغم وجود صدها اشخاص حقوق دانان و با تجربه كاري و مدارك علمي در كانون مركز، چرا آنطور كه بايد و شايد، خروجي مناسبي از كانون در مسائل علمي و تجربي وكالت در جامعه حقوقي، منعكس نيست و به خصوص در حوزه مسئوليت مدني و انتظامي وكيل، چرا شاهد فقر منابع مكتوب هستيم؟ آيا حضرتعالي يا دادسرا و دادگاه انتظامي كانون مركز، كتاب يا مقاله در خصوص مسئوليت انتظامي وكيل تدوين كردهايد؟

دكتر قهرماني:
نكته اي كه شما به آن اشاره كرديد ، بزرگ ترين ضعف مديريتي كانون در دوره هاي بعد از انقلاب بوده است . كانون وكلا كه بخش اعظم حقوقدانان كشور را زير پوشش خود دارد ، به جاي آنكه به عنوان يك مجمع حقوقي در جامعه مطرح باشد ، صرفاً حالت يك جامعه صنفي را داشته است كه مانند ساير اصناف، فعاليت آن در صدور پروانه جديد و تمديد پروانه هاي قبلي خلاصه مي شود.

استفاده نكردن از پتانسيل هاي جامعه حقوقدان كشور در سمت و سو دادن به مسائل حقوقي كلان كشور مانند مسائل مربوط به درياي خزر ، خليج فارس ، انرژي اتمي و ... موجب كم رنگ تر شدن اثر وجودي اين نهاد شده است. شايد اگر كانون مي توانست جايگاه علمي خود را در جامعه تثبيت كند برخي نهادهاي مسئول و مرتبط با وكلا نمي توانستند با آن نامهربانانه برخورد كنند.

جاي بسيار تاسف است كه به قول شما خروج مناسبي از مسائل حقوقي از كانون نمي بينم و ميل به تحقيق و تتبع در ميان همكاران ما بسيار اندك است . به نظر مي رسد يكي از مسئوليت هاي بزرگ مديريت هاي كانون ، تشكيل يك كميسيون تحقيقاتي در حوزه كانون و استفاده از تخصص هاي حقوقي اعضاء براي اثرگذاري جامعه حقوقدانان كشور در جريانات حقوقي مطرح در جامعه است.

در ارتباط با سوال شما در مورد خودم ، ضمن اينكه به ناچيز بودن آثار قلمي خود اذعان دارم ، بايد عرض كنم علاوه بر كتاب مسئوليت مدني وكيل دادگستري كه در دسترس همكاران محترم قرار گرفته است و كتاب مجموعه مقررات وكالت از ابتداي تشكيل دادگستري نوين در ايران تاكنون، مقالاتي نيز در مورد مسئوليت انتظامي وكيل در مجله كانون به چاپ رسانده ام و فعلاً نيز مشغول نوشتن جلد دوم مسئوليت وكيل دادگستري هستم كه بيشتر به جنبه هاي انتظامي موضوع مربوط مي شود. تاليف ديگري آماده چاپ دارم كه به شرايط عمومي پيمان مربوط مي گردد.

۱۲) سايت:
جناب قهرماني، عنوان «شئونات» گويا عنوان كش داري است كه قابليت تسري به موارد بيشماري دارد. به نظر شما، ملاكهاي شناخته شده براي احراز خلاف شئونات يا عدم مغايريت براي همكاران چيست؟

دكتر قهرماني:
منظور از شان وكيل انتظاراتي است كه جامعه از جامعه حقوقدانان كشور دارد و اين موضوع صرفاً به رابطه وكالتي او با موكل و طرف دعوي محدود نمي شود بلكه جامعه از يك نفر حقوقدان انتظار دارد بيشتر از ديگران به قانون و تعهدات حقوقي و حتي اخلاقي خود پايبند باشد ، به همين دليل در بند يك ماده ۸۰ آيين نامه تخلفات انتظامي رفتار خلاف شان وكيل ، بطور مطلق تخلف انتظامي تلقي شده است.

بنابراين وكيل نه تنها در قلمرو وظايف وكالتي خود بايد رفتاري متناسب با شان و سوگندي كه ياد كرده است داشته باشد ، بعنوان يك فرد مودب به آداب حقوقي در زندگي خصوصي هم بايد رفتاري در شان يك حقوقدان داشته باشد. اين تعبير از رفتار خلاف شان وكيل ، در هيات عمومي دادگاه انتظامي وكلاء نيز مورد تاييد قرار گرفته است.

۱۳) سايت:
آقاي دكتر، براي نيل به يك وكيل كاملا حرفهاي و موفق، شرايط پايه، آگاهيهاي علمي (اعم از مدارك كلاسيك يا مطالعات شخصي) بعلاوه شناخت و به كار گيري فنون حرفهاي وكالت و سرانجام مديريت زمان و مكان در پروندههاي متخلف و نزد مراجع متنوع قضائي ميباشد. آيا به نظر شما اين تعريف صحيح است يا خير و چه عواملي در اين حوزه موثر هستند؟

دكتر قهرماني:
به عواملي كه شما اشاره كرديد بايد اصل صداقت وكيل در برابر موكل و نيز صداقت در مقابل دستگاه قضايي را نيز اضافه نمود. به عبارت ديگر آنچه وجه مشخص كار وكيل دادگستري از افراد ديگري كه اطلاعات حقوقي و مهارت فني دارند اين است كه وكيل دادگستري در چهارچوب اخلاق حرفه اي ، علم و فن خود را اعمال مي نمايد.

۱۴) سايت:
آقاي قهرماني، وجود علم و عمد در تحقق تخلف انتظامي تا چه اندازه مورد نياز است؟ آيا ممكن است، اشتباهات فردي وكلاي دادگستري، بعنوان تخلف انتظامي مورد بازخواست قرار گيرد؟

دكتر قهرماني:
بر خلاف تصور بسياري از همكاران ، در تحقق تخلف انتظامي، علم و عمد وكيل شرط نيست. كما اينكه در جرائم خلافي هم چنيـن شـرطي لحـاظ نمي شود.

اشتباهات فردي وكيل اعم از اشتباه علمي يا فني قابل تعقيب انتظامي است و اين موضوع نه تنها در وكالت بلكه در ساير حرفه ها مانند پزشكي و مهندسي و ... نيز مصداق دارد. اصولاً خطاي پزشكي و خطاي مهندسي ، از مقولات شناخته شده در تخلفات حرفه اي است كه بايد خطاي وكالتي را هم به آنها اضافه نمود.

۱۵) سايت:
جناب دكتر، لطفا بعضي از اشتباهات مهم همكاران را، در تنظيم قرارداد وكالت كه معمولا به شكايت و تخلف انتظامي از وكلا ميشود، تشريح فرمائيد؟

دكتر قهرماني:
بسياري از همكاران ، از روي بي توجهي اقدام به تنظيم قرارداد حق الوكاله تضميني مي كنند در حاليكه تنظيم چنين قراردادهايي ، ارزش كار وكالتي را تا سطح كار يك دلال پايين مي آورد . آنچه وظيفه وكيل دادگستري است ، حداكثر استفاده از مهارت علمـي و فني خـود بـراي اثبات حقانيت موكل در يك دعوي است و چون تصميم گيرنده نهايي در مورد حق موضوع ترافع ، مرجع قضايي است، تنظيم چنين قراردادهايي ، شائبه هايي را پيرامـون نقش وكيـل در دعـوي مطروحـه در اذهان ايجاد مي نمايد. به همين دليل انعقاد قرارداد تضميني ، تخلف انتظامي تلقي مي شود كه متاسفانه موارد آن در دادسرا زياد است.

۱۶) سايت:
آقاي قهرماني، آيا ممكن است وقتي شكايتي عليه وكيل دادگستري در دادسراي انتظامي مطرح ميشود، در حين رسيدگي به تخلف مورد ادعا، به جهاتي ادامه تعقيب موقوف يا منع شود و لكن در ادامه، به تخلف ديگري كه مورد شكايت اوليه نبوده است، رسيدگي گردد؟

دكتر قهرماني:
بطور كلي پرونده هاي مطروحه در دادسرا ، به دو دسته تقسيـم مي شـونـد: ۱- شكايات ۲- اعلام تخلف ها . منظور از شكايات مواردي است كه اشخـاص بـه مناسبت هاي مختلف از عملكرد يك وكيل دادگستري ناراضي هستند و با تسليم شكوائيه درخواست پيگيري موضوع را مي نمايند، ولي اعلام تخلف ها ناظر به مواردي است كه مراجـع رسمي و يـا رئيس كانون، رفتار خلاف شان وكيلي را به دادسرا اعلام مي نمايد.

چنانچه در جريان رسيدگي به شكايتي خاص معلوم شود وكيل مورد تعقيب ، تخلف يا تخلفات ديگري را هم مرتكب شده است ، منعي براي رسيدگي به اين قبيل تخلفات وجود ندارد. در اين مورد ، روش كار دادسراي انتظامي با دادسراي عمومي مشابه است.

بديهي است چنانچه شكايت اول منجر به قرار منع پيگرد شود، رسيدگي به تخلف يا تخلفات ديگر وكيل ادامه پيدا مي كند.

۱۷) سايت:
آقاي دكتر، بسياري از همكاران تمايل دارند، با دادسراي انتظامي در ارتباط باشند و از نظرات و رويهها و چگونگي احراز تخلفات انتظامي آگاه باشند، شيوه و نحوه اطلاع رساني دادسراي انتظامي به همكاران چگونه ميباشد؟ بعلاوه آيا دادسراي انتظامي، واحد مشاوره براي رهنمايي همكاران يا ارباب رجوع خود دارد يا خير؟

دكتر قهرماني:
يكي از اقدامات دادسرا در سالهاي اخير ، براي كاهش تخلفات انتظامي ، انجام يك سلسله كارهاي فرهنگي است. از جمله اين اقدامات ، برگزاري جلسات مشترك هيات عمومي دادگاه انتظامي كانون و اعضاي دادسرا است. در اين جلسات علاوه بر طرح آراء متهافت شعب دادگاه ها جهت ايجاد وحدت رويه بين آنان ، طرح مسائل انتظامي و بحث پيرامون آنها است . اين جلسات در روزهاي يكشنبه آخر هر ماه از ساعت يازده و سي دقيقه در سالن اجتماعات كانون واقع در طبقه ۴ تشكيل مي شود و شركت كليه همكاران و كارآموزان وكالت در آن آزاد است.

علاوه بر اين خلاصه مذاكرات و تصميمات اين جلسات گاهي بـه صورت گزارش و زماني به صورت مقاله در مجله كانون به چاپ مي رسد. ضمناً ترتيبي اتخاذ شده است تا كارآموزان وكالت كه علاقمند به آشنايي با كار دادسرا باشند ، بتوانند ضمن كمك كردن به عوامل دفتري دادسرا، با اصول آيين نامه تخلفات انتظامي آشنا شونـد. اخيـراً نيز قـرار است مجموعه اي از مقررات مربوط به آيين نامه تخلفات انتظامي چاپ و جهت مطالعه در اختيار كارآموزان قرار گيرد. در مورد واحد مشاوره بايد عرض كنم كه تشكيل چنين واحدي را ضروري ندانسته ايم .

۱۸) سايت:
آقاي قهرماني، اگر يك وكيل تازه كار يا كارآموز وكالت، بخواهد قبل از شروع به كار حرفهاي، به مرجعي دسترسي داشته باشد، كه در آن، كليات وظايف تخصصي و مسئوليتهاي انتظامي و شيوه هاي شايسته رفتار حرفه اي توضيح داده شده باشد، آيا اين مجموعه در دسترس مي باشد يا خير؟

دكتر قهرماني:
بله ، كتب و جزواتي تحت عنوان مسئوليت مدني وكيل دادگستري ، اخلاق حرفه اي و مجموعه كامل مقررات وكالت به زبان فارسي چاپ شده است. علاوه بر اين بخشي از مجله كانون به چاپ مباحث مربوط به اخلاق حرفه اي اختصاص يافته است. در اين مجله ترجمه اخلاق حرفه اي برخي از كشورهاي خارجي نيز چاپ
مي شود.

چنانچه همكاران بخواهند از نظر تطبيقي هم موضوع اخلاق حرفه اي وكيل دادگستري را مطالعه نمايند ، كتاب هايي تحت عنوان Deontologie d’avocat ( اخلاق حرفه اي وكيل دادگستري ) يا Professional liability وجود دارد كه مي توانند به آنها مراجعه كنند.

۱۹) سايت:
آقاي دكتر، تعدادي از همكاران، برخي موارد يا شايد اغلب، در محلي غير از محل رسمي اشتغال، مبادرت به دعوت و مذاكره با موكلان خود مينمايند، ملاكهاي تمركز امور وكالتي، در غير محل اشتغال چيست؟ درج آدرس محل رسمي اشتغال در وكالتنامه يا وجود مهر ابطال تمبر دادگستري غير محل اشتغال، در اين خصوص تاثير دارد يا خير؟ اگر مرجع دادگستري مورد نياز موكل، در غير محل اشتغال باشد، چه شيوههايي بايد رعايت شود، تا كمترين مشكل بوجود آيد؟

دكتر قهرماني:
طبق ماده ۶ قانون كيفيت اخذ پروانه وكالت مصوب سال ۷۶ ، تاسيس دفتر، يا تمركز امور وكالتي در محلي غير از محل اشتغال وكيل دادگستري ممنوع است. ملاك تاسيس دفتر مشخص است اما آنچه ممكن است نياز به تعيين ملاك داشته باشد، مسئله تمركز است. منظور از تمركز ، انتخاب يك اقامتگاه ثانوي در شهري غير از محل اشتغال براي قبول موكل است. حتي اگر در اين اقامتگاه ، شخصي اقامت نداشته باشد ، درج آدرس محل رسمي اشتغال در وكالتنامه تاثيري در اين موضوع ندارد.

البته اين بدان معنا نيست كه وكيل بهيچوجه در شهري غير از محل اشتغال رسمي خود نمي تواند قبول وكالت نمايد ، ليكن آنچه مهم است اين است كه قبول وكالت موردي ، تخلف از ماده ۶ تلقي نمي گردد. اما وقتي موارد قبول وكالت در شهري غير از محل اشتغال رسمي بيش از وكالت هاي پذيرفته شده در محل اشتغال رسمي است ، بطور قطع در اين مورد تمركز امور وكالتي مصداق پيدا مي كند كه يكي از وظايف كميسيون نظارت كانون ، مراقبت و نظارت مستمر بر اين موضوع است.

۲۰) سايت:
جناب قهرماني، با توجه به تكاليف كارآموزي، كه لابد يكي از جهات آن، حضور كامل كارآموزان نزد وكلاي پايه يك و كسب تجربه و آموزش فنون حرفه اي است، آنطور كه بايد و شايد، اين مهم انجام نميشود. به نظر شما، چه راهكارهايي براي ارتقاء آموزش حرفه اي بايد انجام شود، تا از باب بهتر بودن پيشگيري به جاي درمان، بيشترين سعي و امكانات كلي كانون به جاي درگير شدن در مبحث محكوميت انتظامي، بيشتر ناظر به مبحث تربيت انتظامي باشد؟

دكتر قهرماني:
متاسفانه آن بخش از وظايف كارآموزي كه مربوط به حضور آنان در دفاتر وكلاي سرپرست و فراگيري فنون دفاع است ، در كانون به صورت جدي انجام نمي گيرد. نقش وكلاي سرپرست كارآموزان در شرايط فعلي ، فقط در اين خلاصه شده است كه در مواردي كه كارآموزان ، كاري را قبول مي نمايند، وكيل سرپرست وكالتنامه آنها را امضاء نمايد ، كمتر ديده شده است وكلاي سرپرست براي آموزش عملي كارآموزان صرف وقت كنند. به نظر من وكلاي سرپرست بايد حداقل يك ساعت از روزهاي كاري خود را در دفتر ، اختصاص به آموزش كارآموز بدهند.

بطور كلي وضع كارآموزي در همه كانون ها نابسامان است و لازم است كانون وكلا با تشكيل كلاس هاي آموزشي و دعوت از وكلاي با سابقه بطور مداوم ، روش هاي دفاع را به آنـان آمـوزش دهـد و در حاشيـه ايـن كلاس هاي آموزشي به سوالاتي كه براي كارآموزان در عمل پيش مي آيد پاسخ دهد. از طرف ديگر كارآموزان در دفاتر وكلاي سرپرست خود ، با مطالعه پرونده هاي مختومه و مطروحه با آنان به تعاطي افكار بپردازند.

۲۱) سايت:
آقاي دكتر، وكالت دادگستري در حال حاضر در دو سطح، پايه دو و يك و به صورت عمومي انجام ميشود. به نظر شما ضرورتي براي تغيير اين وضع و ايجاد رشته هاي تخصصي وجود دارد يا خير؟ بعلاوه آيا مسئله بازآموزي رسمي براي وكلاي دادگستري لازم است يا خير؟

دكتر قهرماني:
بطور قطع ، يكي از اقدامات كانون بايد تخصصي كردن وكالت در رشته هاي مختلف باشد زيرا با تنوع دعاوي و روابط حقوقي مردم ، يك فرد نمي تواند در همه زمينه ها صلاحيت علمي لازم را براي قبول دعاوي يا ارائه مشورت هاي حقوقي احراز كند. در مرحله اول بايد وكلا را به دو گروه تخصصي ، جزايي و حقوقي تقسيم نمود . مبناي اين تقسيم بندي مي تواند اظهار تمايل آنان به فعاليت در يكي از اين دو گروه باشد تا در مراحل بعد به تقسيم بندي تخصص ها به صورت تفصيلي پرداخته شود.

موضوع بازآموزي رسمي وكلا ، امري حياتي است زيرا با تغييراتي كه در قوانين جاري كشور مخصوصاً از ۲۵ سال پيش تاكنون ايجاد شده است و آراء وحدت رويه اي كه چه در ديوانعالي كشور و چه در ديوان عدالت راجع به قوانين جديد صادر گرديده است ، اين بازآموزي را اجتناب ناپذير كرده است. تا شروع رسمي اين بازآموزي ، لازم است كانون وكلا با تشكيل همايش هاي حقوقي و دعوت از صاحبنظران براي بررسي مسايل حقوقي كه در مجامع حقوقي داخلي و بين المللي بيشتر مطرح است ، براي امر بازآموزي رسمي وكلا ، بستر سازي نمايد.

۲۲) سايت:
آقاي قهرماني، با توجه به فراز ونشيبهاي زندگي حرفه اي خود، اگر امروز مجددا حق انتخاب داشتيد و به اصطلاح زمان به عقب ميرفت، آيا باز هم حرفه وكالت دادگستري را انتخاب ميكرديد؟ به چه دليل؟ و نظر شما در خصوص اين حرفه چيست؟

دكتر قهرماني:
خير ، زيرا شرايط كار براي وكيل دادگستري در ايران دشوار است و علاوه بر ذهنيت بدي كه در جامعه نسبت به حرفه وكالت وجود دارد ، سازمان ها و نهادهايي كه محل مراجعه وكيل دادگستري است نيز ، حرمت اين شغل را نمي شناسند. شايد هم علت اين امر ، علمكرد برخي از مـا باشـد كـه نتوانسته ايم به نفع اين حرفه در جامعه اعتمادسازي كنيم.

۲۳) سايت:
جناب دكتر، سايت اطلاع رساني، قريب يك و سال و نيم است كه راه اندازي شده است. آيا حضرتعالي اساسا به اينترنت و سايتهاي حقوقي و سايت كانون، مراجعاتي داشتهايد؟ اگر خير به چه دليل بوده و اگر آري، چه توصيه هايي براي ارتقاء سطح كمي و كيفي سايت داريد؟

دكتر قهرماني:
سايت كانون بايد در وهله نخست پاسخگوي نيازهاي علمي و خبري وكلا باشد . تازه هاي حقوقي شامل آراء وحدت رويه ، تغييراتي كه در قوانين ايجاد مي شود، مسائل حقوقي مطرح در جامعه و انعكاس ديدگاههاي صاحبنظران حقوقي راجع به اين مسائل ، اخبار مربوط به كانون وكلاي كشورهاي ديگر ، تئوري هاي مطرح در زمينه مشتركات حقوقي نظام هاي مختلف حقوقي و .... مسائلي است كه مي تواند در سايت كانون مطرح گردد.

سايت كانون بايد هيات تحريريه داشته باشد تا هر يك از آنان مطالب و اخبار و اطلاعات مربوط به موضوع يا رشته خاصي را جمع آوري نمايد. البته به دليل نوپا بودن اين سايت ، تا آنجائيكه مـن اطلاع دارم ، همكـاران مـا كمتـر بـه آن مـراجعـه مي نمايند . بايد با ايجاد جاذبه ، بدواً وكلا را به استفاده از سايت ترغيب نمود.

۲۴) سايت:
ضمن تشكر از جنابعالي در پايان، چنانچه مطلبي را براي ارائه به همكاران لازم به ذكر ميدانيد، بيان نمائيد؟

دكتر قهرماني:
مطلب خاصي براي اضافه كردن به آنچه گفته شد ندارم ، جز اينكه براي همكاران در اعتلاء بخشيدن به شان و منزلت وكالت در جامعه از طريق عمل كردن به ارزش هاي زيربنايي اين حرفه آرزوي توفيق كنم.
بالا
فهرست اصلي


  * مسئوليت حرفه اي وكيل

به نقل از سايت اطلاع رساني كانون وكلاي دادگستري خوزستان و لرستان
www.khoozestanbar.org

مسئوليت حرفه اي وكيل- دكتر محمدحسين اسماعيل افراسيابي وكيل پايه يك دادگستري

حق الوكاله وكيل
نوع و ميزان حق الوكاله وكيل جز در مواردي كه حق الوكاله به وسيله قانون يا توسط دادگاه تعيين مي گردد، تابع قرارداد وكالتي است كه ميان وكيل و موكل منعقد مي شود.

۱. زمان توافق بر حق الوكاله
برطبق مقررات نمونه كانون وكلاي دادگستري آمريكاLBA,Model Rules وكيل بايد در همان مراحل اوليه ارتباط با موكل به يك توافق روشن و ترجيحاً كتبي، در مورد حق الوكاله دست يابد.

در ذيل مقررات ايالت كاليفرنيا در مورد دعاوي كه در آنها مبلغ حق الوكاله به صورت درصد تعيين مي گردند توضيح داده شده است.

در مواردي كه ميزان حق الوكاله به نسبت در صد تعيين شده باشد، چنانچه مبلغ حق الوكاله افزون بر هزار دلار باشد، قرارداد وكالت بايد كتبي بوده و درآن مسائلي چون نوع دعوي، وظايف متقابل وكيل و موكل نسبت به يكديگر، نرخهاي ساعتي و ساير هزينه هايي كه به عهده موكل است تصريح مي گردد. ضمناً در قرارداد وكالت بايد تصريح شود كه آيا وكيل داراي بيمه جبران خسارت در صورت تقصير Malpractice Insurance مي باشد يا خير و در صورتي كه فاقد چنين بيمه اي است در كانون وكلا تعهد به جبران خسارت شخصي Pledge of personal Responsililsty سپرده است .

در موارد زير قرارداد كتبي حق الوكاله ميان وكيل و موكل اجباري نيست:

الف: در صورتي كه موكل شركت باشد

ب: موكل كتباًاعلام داشته كه از قرارداد كتبي در مورد حق الوكاله انصراف داده است.

ج: خدمات حقوقي از نوعي است كه قبلاً توسط وكيل براي موكل انجام گرفته و حق الوكاله آن نيز با توافق طرفين تعيين و پرداخت گرديده است.

د: در مواردي كه وكيل مي بايستي فوراً نسبت به دفاع از حقوق موكل اقدام كند و تاخير به علت تنظيم قرارداد موجب ضرر موكل خواهد گرديد.

۲. مقررات مربوط به حق الوكاله هاي غير معقول Discipline for Unreasonable Fee
دادگاهها قراردادهاي غيرعادلانه مربوط به حق الوكاله را به موقع اجرا نخواهنند گذاشت و وكيلي كه قصد گرفتن حق الوكاله غيرعادلانه را داشته باشد در معرض مجازات هاي انتظامي قرار خواهد گرفت.

الف) ضوابط عادلانه بودن حق الوكاله Reasonablenee Factors

بعضي از ضوابطي كه براي تعيين عادلانه بودن يا نبودن حق الوكاله در نظر گرفته مي شوند عبارتند از:

مدت و كار لازم براي اجراي مورد وكالت، درجه مشكلي مسائل مورد وكالت، اينكه آيا حق الوكاله مبلغ منحصر بفردي است كه وكيل حق گرفتن آن را دارد و يا بابت خدماتي جداگانه از موكل هزينه هايي دريافت ميكند، مبلغي كه ساير وكلا در منطقه براي انجام خدماتي مشابه بعنوان حق الوكاله دريافت مي دارند، ميزان خواسته و نتيجه حاصل از دعوي، طول مدت زماني كه وكيل درگير پرونده بوده است و طول مدت زمان هايي كه وكيل صرف ارتباط و تماس با موكل خود كرده است، تجربه، شهرت و كارداني عملي وكيل و بالاخره اينكه آيا حق الوكاله به صورت قطعي و يا به نسبت درصد از حقوق استيفا شده موكل تعيين گرديده است.

ب‌) چه هزينه هايي را وكيل مي تواند و چه هزينه هايي را نمي تواند به طور مستقل از موكل مطالبه كند؟ Items that may or may not billed to client

وكيل در قرارداد وكالت بايستي اصولي را كه براساس آنها اين نوع خدمات و هزينه هاي توسط موكل بايد پرداخت گردند را تعيين كند.

وكيل نمي تواند بعنوان هزينه دفتر وكالت خود از موكل مبلغي دريافت كند ولي چنانچه خدمات ويژه اي در دفتر خود به موكل ارائه داده است مي تواند هزينه هاي آن خدمات انحصاري را مطالبه كند. مثلاً چنانچه طرف دعوي را براي مذاكره به دفتر خود و يا رستوران دعوت كرده است مي تواند هزينه هاي آن را مطالبه كند و همچنين هزينه هايي چون تكثير اسناد تلفن راه دور، تحقيقات كامپيوتري و اضافه كار منشي و كارمندان براي انجام كارهاي فوق العاده را مي توان مطالبه كند. ضمناً يادآوري مي شود كه وكيل نمي تواند وقتي را كه صرف كرده است هم زمان از دو موكل خود مطالبه حق الزحمه كند مثلاً در يك مسافرت از يك موكل حق السفر به صورت ساعتي دريافت و از موكل ديگر به خاطر خدمتي كه در اين مسافرت براي او انجام داده است مطابه وجه كند بلكه بايد همين حق السفر را بين آنها سرشكن كند.

۳. غيرقانوني بودن توافق بين وكلا براي تعيين حداقل و حداكثر حق الوكاله
Price Fixing Agreements توافق هايي كه بين وكلا براي تعيين حداقل و حداكثر حق الوكاله به عمل آيد برخلاف قانون ضد انحصار Anti Trust محسوب شده و غيرقانوني است.

۴. وصول و تقسيط حق الوكاله Collection and Financing Attorney's Fees
الف) پيش پرداخت Payment In Advance

وكيل ممكن است از موكل خود بخواهد تا تمام وقت و يا قسمتي از حق الوكاله را نقداً در زمان تنظيم قرارداد بپردازد ولي چنانچه وكيل بعداً استعفا داده و يا عزل گردد مكلف است آن قسمت از حق الوكاله را كه در قبال آن كاري انجام نداده است مسترد دارد.

ب) قبول مال به عنوان حق الوكاله Property for Services

وكيل مي تواند به ازاي خدمات حقوقي ارائه شده توسط خود به موكل مالي از وي قبول كند به شرط آنكه اين مال حق مالكيت و يا منافع ديگري در موضوع مورد وكالت نبوده و از لحاظ مالكيت مورد اختلاف نباشد. ولي در بررسي عادلانه بودن چنين حق الوكاله اي دقت نظر خاصي به كار مي رود تا مسلم شود وكيل موكل خود را در اين معامله مغبون نكرده باشد.

ج‌) قطع ارايه خدمات Cutting off Sercives

وكيل نبايد ارايه خدمات خود را منوط به وصول حق الوكاله كرده و شرط كند كه در صورت عدم وصول به موقع حق الوكاله، ارايه خدمات خود را متوقف خواهد كرد و به اين ترتيب موكل را در شرايط نامناسبي رها كند.

د‌) پرداخت حق الوكاله به صورت تقسيط يا وام و ضمانت اجراي آن credit arrangements and security

وكيل مي تواند به موكل خود اجازه دهد تا حق الوكاله را از طريق كارت اعتباري پرداخت كرده و يا براي پرداخت آن از وام بانكي استفاده كرده و يا آن را به وسيله سفته هاي مدت دار با بهره بپردازد. دراين صورت چنانچه قوانين محلي اجازه دهند وكيل مي تواند براي تضمين طلب خود برروي اموال موكل حق رهن Attorneys Line بگذارد.

۵. تعيين حق الوكاله به نسبت به درصد Contingent Fees
اصولاً قوانين مربوط به وكالت در آمريكا مخالفتي به گرفتن حق الوكاله به صورت (پورسانت)، كه طبق آن حق الوكاله وكيل درصدي از محكومي به تعيين شود، ندارد.

الف: مواردي كه تعيين حق الوكاله كه به صورت درصد ممنوع است: در مقررات نمونه كانون وكلاي دادگستري آمريكا در موارد زير تعيين حق الوكاله به صورت درصد را ممنوع ساخته است:

اولا: دعاوي جزايي

ثانياً: دعاوي خانوادگي زيرا در اين نوع دعاوي وجود منافع در صد از حاصل دعوي موجب طلاق شده و يا در تعيين نفقه و همچنين در ارزيابي اموال مشترك ايجاد اخلال مي كند.

ب: ساير محدوديتهاي مربوط به تعيين حق الوكاله به صورت درصد

چنانچه تعيين حق الوكاله به صورت در صد منافع موكل را به خوبي تامين نمي كند وكيل موظف است طرف ديگر تعيين حق الوكاله را به موكل ارائه و معني آن را تفهيم كند.

ج: لزوم تنظيم قرارداد كتبي در مورد حق الوكاله به صورت درصد

مقررات نمونه كانون وكلاي دادگستري آمريكا – مقرر مي دارد كه قرارداد حق الوكاله به صورت درصد بايستي كتبي بوده و در آن نحوه محاسبه درصد و هزينه هايي كه بايد قبل از تعيين درصد از محكوم به كسر گردد، مشخص گردد و اصولاً روشن باشد كه آيا كسر هزينه ها قبل يا بعد از محاسبه حق الوكاله خواهد بود.

۶. اختلافات مربوط به حق الوكاله
وكيل بايد سعي كند اختلافات مربوط به حق الوكاله را دوستانه حل وفص كند و نبايد براي وصل حق الوكاله به طرح دعوي در دادگاه متوسل شود مگر براي جلوگيري از تقلب و خنثي كردن ترفندهاي موكل.

۷ تقسيم حق الوكاله با ساير وكلا Fee splitting with other Lawyers
به طور كلي وكيل نمي تواند حق الوكاله خود را با وكيل ديگري تقسيم كند مگر در دومورد استثنايي زير:

الف) در داخل موسسه حقوقي خود: وكيل مي تواند حق الوكاله خود را در داخل موسسه حقوقي خود با ساير وكلا تقسيم كند از طرف ديگر موسسه حقوقي مي تواند به يك همكار قديمي كه در موسسه بازنشسته شده و يا برطبق توافق جدا شده است ماهيانه مبلغي بپردازد.

ب) تقسيم حق الوكاله در خارج از موسسه حقوقي: يك وكيل با وجود شرايط ذيل مي تواند حق الوكاله خود با وكيل ديگري كه عضو موسسه حقوقي او نيست تقسيم كند.

اولاً: موكل بداند كه وكيل او حق الوكاله خود را با وكيل ديگري تقسيم مي كند و اعتراضي نداشته بادش.

ثانياً: مجموع حق الوكاله اي كه موكل به هر دو وكيل مي پردازد عادلانه باشد.

ثالثاً: تقسيم بايستي به نسبت كار و مسئوليتي باشده كه هريك از وكلا انجام داده و يا انجام آن را عهده گرفته اند و چنانچه برابر مقررات نمونه Model rules، تقسيم به نحو ديگري انجام مي گيرد بايد دو شرط اعمال گردد: اولاً: اين تقسيم با رضايت موكل باشد، ثانياً وكلا مشتركاً مسئوليت كل دعوي را بعهده بگيرند.

۸. معرفي و ارجاع پرونده: Forwarding or Referral Fees
چنانچه وكيلي فقط پرونده اي را به وكيل ديگر معرفي كرده يا ارجاع دهد و شخصاً هيچ گونه كاري در روي پرونده انجام ندهد، وكيل دوم كه تعقيب پرونده را بعهده گرفته است، نمي تواند هيچ گونه سهمي از حق الوكاله را به وكيل اول كه كار را معرفي يا ارجاع كرده است، به عنوان حق معرفي يا ارجاع، بپردازد چه در اين صورت شرط سوم از شرابط سه گانه فوق (تقسيم حق الوكاله به نسبت كارو مسئوليت )تحقق پيدا نمي كند.

و: وظيفه حفظ اسرار موكل توسط وكيل Lawyers Duty of Confidentiality

وكيل بدون رضايت موكل، حق افشاي هيچ گونه اطلاعاتي در مورد روابط وكالتي خود با موكل را ندارد.

۱. رابطه ميان مقررات اخلاقي حفظ اسرار موكل با مقررات مربوط به مصونيت اسرار موجود ميان وكيل و موكل از افشار در دادگاه Relation Between Ethical Duty and Attprney- Client Privi Lege

الف) اجبار در مقابل شايعات Compulsion VS. Gossip

مصونيت اسرار ميان وكيل و موكل يكي از قواعد مطلق ادله اثبات دعوي است كه به موجب آن قوه مجريه حق ندارد وكيل را مجبور به افشاي اطلاعات مربوط به موكل خود كند.

برعكس قاعده اخلاقي حفظ اسرار موكل، وكيل را از افشا يا به كار بردن هر نوع اطلاعات محرمانه كه در جريان انجام وظايف وكالت به آنها دسترسي پيدا كرده است منع مي كند. بنابراين قاعده اخلاقي حفظ اسرار موكل به مراتب از قاعده مصونيت اسرار وسيع تر است زيرا نه فقط شامل آن دسته اطلاعات سري مصون از افشا مي شود بلكه شامل كليه اطلاعات و مسايلي راجع به موكل مي شود كه در جريان اجراي وظيفه نمايندگي موكل به آنها دسترسي پيدا كرده است و ممكن است اصل مصونيت اسرار مشمول آنها نگردد.

ب‌) نوع اطلاعات مورد شمول Kinds of Information Covered

همانطور كه فوقاً بيان شد قاعده مصونيت وكيل از افشا فقط اطلاعات محرمانه ميان وكيل و موكل و همچنين بين نمايندگان آنها، را مورد حمايت قرار مي دهد. در صورتي كه وظيفه اخلاقي علاوه بر اطلاعات محرمانه فوق هرگونه اطلاعاتي را كه وكيل در جريان نمايندگي خود از موكل به دست آورده است، صرف نظر از منبعي كه اين اطلاعات از آن به دست آمده است را مورد حمايت قرار ميدهد.

ج‌) حق استفاده از اين اطلاعات در مقابل حق عدم افشا Disclosure VS.Use

امتياز مصونيت وكيل در افشااسرار موكل دولت را منع مي كند كه وكيل را مجبور به افشا ي استفاده از اسرار محرمانه و يا ساير اطلاعات محرمانه به ضرر موكل خود كند.

۲. خلاصه اصل مصونيت وكيل و موكل Summary of Attorney- Client Privilege

به موجب اين اصل يا امتياز دادگاه يا هر مرجع قضايي ديگر نمي تواند وكيل يا نمايندگان قانوني آنها را مجبور به افشاي اطلاعات محرمانه مربوط به ارتباطات حرفه اي خود با موكل كند.

الف) موكل Client: مصونيت عدم افشا شامل كليه ارتباطات و مدارك اوليه كه منجر به ايجاد روابط ميان وكيل و موكل شده است، مي شود.

چنانچه موكل شخصي حقوقي باشد از يك طرف اين امتياز مشمول كليه ارتباطات ميان وكيل و كارمندان عاليرتبه شركت است و از طرف ديگر شامل ارتباطات ميان وكيل و ساير كارمندان شركت در صورت وجود شرايط زير مي شود.

اولاً: ارتباط كارمند با وكيل با اطلاع و تحت نظر روساي كارمند انجام گرفته است

ثانياً: كارمند بداند كه هدف ارتباط با وكيل مشاورت حقوقي براي شركت است.

ثالثاً: ارتباط مربوط به موضوعي است كه مربوط به وظيفه كارمند در شركت است.

ب) وكيل Attorney: وكيل كسي است كه داراي مجوز وكالت است و يا اينكه موكل به دلايل معقول تصور مي كند كه نامبرده داراي مجوز وكالت در آن ايالت و يا در سطح كليه ايالات متحده آمريكا است.

ج) ارتباط Communication: معني ارتباط تبادل كتبي يا شفاهي اطلاعات است از هر دو مسير وكيل به موكل و موكل به وكيل و همچنين تبادل اين اطلاعات بين نمايندگان قانوني آنها.

۱. نحوه ارتباط mechanism of the relationship:

معمولاً امتياز محرمانه بودن اطلاعات شامل هويت موكل و توافق هاي موجود بين وكيل و موكل در مورد ميزان حق الوكاله نمي شود، مگر اينكه افشاي مسائل فوق لزوماً موجب افشاي حقايقي مي گردد كه جزء اطلاعات مهم محرمانه ميان وكيل و موكل است.

۲. مدارك و اشياء از قبل موجود preexisting Documents and things:

مدراك و اشياي مربوط به ارتكاب جرم به صورت تحويل آنها به وكيل خصيصه سري يا محرمانه بودن را به هم نمي زند همانطور كه اين اسناد و اشياء تا زماني كه در دست موكل است قابل كشف و ضبط است در دستان وكيل هم قابل كشف و ضبط است. بدين ترتيب چنانچه اموال حاصل از جرم يا وسايلي كه در ارتكاب به كار رفته و دليل جرم محسوب مي شوند از طرف موكل به وكيل تحويل شود و يا به هر ترتيب ديگري به دست وكيل رسيده باشد مي تواند آنها را تا زمان لازم براي كسب اطلاعات كافي براي دفاع از موكل نزد خود نگهدارد ولي بعداً بايد آنها را به مقامات صلاحيتدار تحويل دهد.

د: اطلاعات محرمانConfidental Informations:

وسيله انتقال اطلاعات از موكل به وكيل طوري بايد انتخاب شده باشد كه حاكي از قصد موكل بر محرمانه نگهداشتن اطلاعات و عدم افشاي آن به ديگران باشد حضور شخص ثالث در زمان انتقال اطلاعات اگر از دستياران وكيل باشد به محرمانه بودن اطلاعات لطمه اي وارد نمي آورد و چنانچه كسان ديگري از طريق استراق سمع از اين اطلاعات آگاه شده اند مي توان با استناد به قاعده مصونيت از افشا، از شهادت آنها در دادگاه جلوگيري كرد.

ه: موكل و نه وكيل صاحب حق محرمانه بودن اطلاعاتThe Client (Not the Attorney) is the Holder of the Privilege

موكل و نه وكيل است كه مي تواند مدعي حق محرمانه بودن اطلاعات شده و از افشاي آن جلوگيري كرده و يا برعكس مي تواند از اين حق صرفنظر كرده و تقاضاي افشاي آن را كند. انصراف بدين معني است كه در زماني اين اطلاعات در شرف افشا است نسبت به افشاي آن اعتراضي نكند و ياانكه شخصاً قستمهاي مهمي از اين اطلاعات محرمانه را افشا كند. چنانچه موكل از اين حق صرفنظر نكرده باشد و در غياب وي كسي در صدد به دست آوردن اين اطلاعات محرمانه باشد وكيل بايد به نمايندگي از طرف موكل خود مدعي اين حق شده و مانع افشاي اطلاعات محرمانه باشد وكيل بايد به نمايندگي از طرف موكل خود مدعي اين حق شده و مانع افشاي اطلاعات محرمانه گردد.

و: استثنائات وارد بر حق و امتياز محرمانه بودن اطلاعات Exception to the Privilege

قاعده محرمانه بودن اطلاعات در موارد زير اعمال نمي شوند.

۱. در صورتي كه موكل درصدد استفاده از خدمات حقوقي وكيل براي كمك(ياقادر كردن) به ديگري در ارتكاب جرم يا اعمال تقلب آميز در آينده باشد.

۲. درصورتي كه اطلاعات مربوط به تخلف وكيل در امري از امور مربوط به روابط ميان وكيل و موكل باشد

۳. در دعاوي حقوقي ميان دو نفر كه هر دونفر آنها قبلاً موكلان مشترك وكيل بوده اند.

۴. در صورتيكه از وكيل خواسته شده است تا نسبت به صلاحيت يا قصد موكل در واگذاري اموال خود از طريق هبه يا وصيت اطلاعاتي را ارائه دهد.


۳. وظيفه اخلاقي محرم اسرار بودن وكيل و استثنائات وارد بر آنEthical Duty of Confidentiality and its Exceptions

در مواردي كه قاعده مصونيت اطلاعات ميان وكيل و موكل اعمال نمي شوند قاعده اخلاقي محرميت وكيل نسبت به موكل قابل اجرا است. قاعده اخلاقي محرميت وكيل اطلاعات بيشتري را نسبت به قاعده مصونيت در بر مي گيرد.

استثنائات وارد بر اين قاعده اخلاق حرفه اي به شرح زير است

الف) رضايت موكل Client Consent

وكيل با اجازه صريح يا ضمني موكل مي تواند اطلاعات محرمانه ناشي از روابط وكيل و موكل را مورد استفاده قرار دهد.

ب‌) دعاوي ميان وكيل و موكل Disputes Concerning Attorney's Conduct

وكيل مي تواند در دعاوي مربوط به اهمال در انجام وظايف وكالت يا تخلفات حرفه اي و يا معاونت در اعمال خلاف با موكل در حد لزوم اطلاعات محرمانه ناشي از روابط ميان وكيل و موكل را افشا كند.

ج) افشاي قصد موكل در ارتكاب جرم در آينده Client intent to Commit a Future Crime

وكيل مي تواند ولي مجبور نيست قصد موكل در ارتكاب جرم در آينده را افشا كند. در صورت افشا وكيل موظف است اطلاعات كافي براي جلوگيري از وقوع جرم در آينده را در اختيار مقامات مسئول بگذارد. قانون وكلاي دادگستري آمريكا اين استثنا را مشمول ارتكاب هرنوع جرمي در آينده كرده است، اما مقررات نمونه كانون اين استثنا را فقط شامل جرايمي مي داند كه متضمن خطر فعلي و محتمل الوقوع قتل يا ضرب و جرح شديد باشد.

۴. اعمال تقلب آميز گذشته موكل كه با سوء استفاده از خدمات حقوقي وكيل انجام گرفته استInvolving the Lawyre's Services Past Frauds

اگر وكيل مطلع شود كه موكلاز مشورتهاي حقوقي وي براي كلاهبرداري از غير سوء استفاده كرده است بايد از موكل خود بخواهد و به وي اصرار كند تا از عمل تقلب آميز خود رفع اثر كند و چنانچه موكل از اين كار امتناع كند وكيل بايد از وكالت وي استعفا نمايد . مقررات نمونه كانون وكلاي دادگستري آمريكا به وكيل اجازه مي دهد البته بدون آنكه وي را مجبور كند تا استعفاي علني (Noisy withdrawal) بدهد. بدين معني كه علت استعفاي خود را علني كند يعني به شخصي كه قرباني اعمال تقلب آميز موكل قرارگرفته است، اعلام كند كه به چه علت از وكالت موكل خود كناره گيري كرده است، و از آن به بعد در مورد اعمال تقلب آميز بشود در حالي كه از آن اعمال بي اطلاع بوده است. باز هم عملي وكيل قانوني است.
بالا
فهرست اصلي

 *English
Lawyer Search <  
Francias* 
 *كانون جهاني (IBA)
اتحاديه كانونها
 *مجمع عمومي
 * شوراي اجرائي
 *كميسيون‌انفورماتيك
كانونهاي وكلا
 *مركز
 *فارس و بنادر
 *آذربايجان شرقي
 *آذربايجان غربي
 *اصفهان
 *مازندران
 *خراسان
 *گيلان
 *قزوين و زنجان
 *كرمانشاه و ايلام
 *خوزستان و لرستان
 *همدان
 *قم
 *كردستان
 *گلستان
 *اردبيل
 *مركزي

امور وكلا و كارآموزان  *فهرست اسامي
 *مصوبات كانون
 *كميسيون حقوقي
 *كارآموزي و اختبار
 *آزمون وكالت
 *نظرات وكلا

پيش‌نويس‌لايحه‌وكالت
 *كتابخانه
 *مقالات حقوقي
 *مجله حقوقي
 *نشريه داخلي

منابع حقوقي
 *بانك قوانين
 *آراء قضائي
 *نظرات مشورتي
 *مقالات حقوقي
 *لوايح و اوراق
 *پرسش و پاسخ

سايتهاي‌اطلاع‌رساني
 *حقوقي و داخلي
 *حقوقي خارجي